|o ttfcsr'N R I G I COCK 



repo^antia aliis cum hominibiis componitur, cumque omnes sese invicem circumvenl- 

 re, consiliaque sua aliis dissimulare laborent, quoties utilitas eorum exigit; dmnes 

 pariter utiliratibus suis impelluntur ad aliorum actiones observandas externamque, quam 

 prae; se ferant, speciem iis detrahendatn , ut adeo per totum vitae spatium semct in- 

 vJcem cognoscendis studere, merito dicantur homines. 



Ad comparandam autem illam animi huraani notitiam, nee praeceptis, nee regulis 

 Jndigemus, nee magistris : nee quidquam lamen est, quod certiori via et methodo 

 discanius; cum et propriis impellatnur utilitatibus, et exptrientia regamur, quae assi- 

 •duo errores corrigit. 



Itaque animi humani notitia omnibus hominibus est communis, licet non in omnibus 

 adsit aequalis, sed, pro diversa ingenii sagacitate, diversoque experientiae modo, di- 

 jversa. Omnes omnino homines ordinis rerum moralis tenent leges, quemadmodum phy- 

 sicus naturae, astronomus coeli, chemieus affinitatum tenet leges, quia, ut in memoraiis 

 disciplinis hi, ita in legibus moralibus illi studium suum et operam collocarunt. 



Ea vero est moralium legum scientia, quae in jurato requiritur. 



Quicumque in judicium adducitur maleficus, quantum quidem in ipso est positum, 

 •omnia adhibet judicum circumveniendorum veritatisque celandae subsidia. Judices au- 

 tem, in ipso cognoscendo perspiciendoque oceupati, nihil faciunt, quod non unus- 

 ■quisque faeiat quotidie, cum aliorum , fraudem sibi parantium , consilia investigare 

 ■studet ac interpretari. Perinde cum maleficus actionum suarum momenta rogatus, ta« 

 :lia caussatur, quae legibus rerum moralibus non conveniant, ex eadem ilia legum mo- 

 ralium scientia responsi illius vis ac pondus sunt aestimanda. Totum igitur juratorum 

 officium ex majori minorive pendet animi humani notitia, nee ullum requirit studium, 

 •ullaai scientiam,, quae non omnibus pariter hominibus sit communis. Ab omnibug qui- 

 dem potest sustineri, iis veto prae caeteris defertur rectissime, qui animum humanum 

 prae caeteris optime nosse ccnsendi sunt ( i ). ^_,-j su'iiii Ci ' 



■" Jam vero earn in rebus quotidianis perspicaciam , eum usum et experientiam, unde 

 omnis horainum haurienda notitia, multo majorem frequentioremque in hominibus de» 

 prehendimusj vitae quotidianae negotiis oecupatis, iisque exercitatis, quam in doctore 

 'umbratico, qui studiis suis librisque insudat unice, in iisque forte videt acutum, in 

 caeteris vero plane coecutit. 



Quam miras et inauditas sententias nimia ilia et perversa doctae rationis sagacitas 



pro- 



(l) C& Caiuird, op. ciu p. 15 Sq^ 



