n' H E N R I C ;fAV](Cc;Pc C Krga;! 



nf'cmnlutn consensu pro 4naleficiis non habentur, punire vesanum; poenis ad delicti 

 modnm non accommodatis uti, saevumj quod totus cupit populus., id poenis compes- 

 cere, tyrannic urn. 



Jam vero si strlctis legiim verbis minus per omnia serviant jurat! , quain perpetui 

 j'udices, qui ipsa vi muneris, molestiarum metu, promotionum spa, aut aliis de caus- 

 sis difiiciliiis a legibus recedunt, sponte sequitur, iilos magis idoneo& esse, qui legis- 

 lator! indicent, quaenam leges pocnales, temporum rationibus minus aptae sint, atque 

 aboleri, mutari aut temperari debeant, atque interim praesentem certe legura earum 

 abusum impediant ( i ). 



Sed de maxima ilia coromendatione, q^iam a stricta plenaque, at sana simul et pru- 

 dniti, legum exsecutione mereantur juratorutn judicia, liaec dicta sunto. Jam de sepa- 

 raAdis juris factique videamus quaestionibus. 



Omnis nimirum legis poenalis applicatio, ut supra ostendimus, duas ponit quaestio- 

 nts, alteram de nudo rei facto, ejusque facti noxia , alteram de legis applicatione. 

 I!aec ad solos- pertinet JCtos. Anne vero idem de ilia dicendum? Constat quaestio- 

 iics, quae juratis proponuntur, atque ipsa vi sua et indole necessario debent proponi, 

 nmi solum id, quod factum est, amplecti ; sed et moralem facti aestimationem , defini* 

 tionemque criminis lege express!, quo factum illud sit referendum: ut adeo responsum, 

 qiiatenus ad posteriorem quaestionis partem redditur., peculiarem exigere videatur legis 

 fcientiam. Si quis ex. gr. furti accusatur, cum efFractione conjunct!, non tantum diju* 

 dicandum est juratis, num res alienas contrectaverit, ac num quid fregerit ; at simul 

 litrum contrectatio ilia et efFractio Ipsi possit pro furto, cum effractione commisso, 

 imputa-ri. Si quis falsi arguitur, non tantum, in subscriptione falsa v. c. videndum, 

 an reus subscripserit , at simul an subscriptio ilia crimen falsi constmiat. 



Sed et banc difficultatem fundamento destitutam esse, apparet, si reputamus unum* 

 quemque sibi ipsi conscire, quid noxium sit, quid innocuum. Non magis, quam in 

 eimdo, aut in caeteris corporis motibus, mechanices leges novimus, quas observamus; 

 non magis quam doctrinam de aequilibrio addiscere opus est, quo sine periculo per 

 locum iniquum vel inclinatum incedere possimus: non magis legum scientia indigeraus, 

 tit quid faccre liceat, quid contra, nosse, aliorumque actiones dijudicare possimus. 

 Quod si secus esset, leges quoque poenales non nisi JCtis possent applicari, cam 

 aliquem, propter transgressionem praecepti, ipsi ignoti, condemnari maximopere es^el 

 iniquum* Atque ita si furti, homicidii noxa, non nisi ab iis posset aestimari, qui 



ju. 



it") Briefwisseling p. S'l* 



