RESPONSIO AD QUAESTIONEM JURIDICAM. ? 3J-, 



tla adhibeatur, fallere possunt et saepissime fallunt. Quis enim possit certas reguks 

 praescribere , secundum quas probationes in unaquaque causa sine judicandae? Nullae 

 quippe causae, nulla facta sibi prorsus sunt sitnilia, sed variae causae varias habent 

 probationes, quae ex habitu, voce, gestuque testium sunt dijudicandae , itaque certis 

 reguiis non adstringendae. 



Aliud argumentutn , quo hunc modum probandi defendunt, petitur ab adversariis ju- 

 ratorum, qui, ut hoc judicium impugnent, judicem instrumentum juratorum exclaaant: 

 at vero defensores judicii jurati judicem vocant instrumentum formularum , quibus ad- 

 strictus est in judicando: saepius enim accidere posse perliibent, ut judex aliquen> , 

 quem ex intima sua convictiore sontem habet, absolvere cogatur, quando factum non 

 tot testibus, quot lex requirit, alHrmatur. 



Porro nullae regulae in probationibus dijudicandis siatui possunt, quae judicis arbU 

 trium prorsus excUidant. Exemplo sit art. 386. criminalis ordinationis Borussiae (/<? 

 Pruissische Criminele Ordotwantie') , quo statuitur, duos testes, juratos atque omni 

 exceptione majores, factum quodcunque affirmantes, sufficere ad reum condemnandum, 

 nihilque amplius requiri: hie articulus primo adspectu omne judicum arbitrium exclu- 

 dere videtur, sed quinam testes integrae famae, sive idonei sint, ab judicibus esrjudi- 

 candum, adeoque res revera ad judicum arbitrium redit (i). Quod jam Jus Romanum 

 agnovit, in /. 3. §. 2. /. de Testibus. „ Ejusdem quoque principis INadriamJ exstat 

 „ rescriptum ad Valerium Verum de excuticnda fide testium in haec verba: „ Quae at* 

 y, „ gumenta ad quem modum probandae cuique rei sufficiant, nullo certo modo satis 

 y, „ definiri potest: sicut non semper, ita sacpe, sine pubiicis monumentis cujusque rei 

 y, „ Veritas deprehenditur, alias numerus testium, alias dignitas et auctoritas , ahas veluji 

 •J, „ consentiens fama confirmat rei, de qua quaeritur, fidem. Hoc ergo solum tibi re- 

 „ „ scribere possum suramatim , non utique ad unam probationis spectem cognitionem 

 y, „ statim alligari debere, sed ex sententia animi tur te aestimare oportere, quid aut 

 5, y, credas, aut parum probatum tibi opinaris."" 



Poenas quoque extraordinarias QatisserardentlicAeti Strafen"), quas forma judicandi 

 per Juratos non admittit, Collegium saepius memoratum vituperat atque rejicit. 



Poena extraordinaria vocatur ea, quae, argumentis non plane sufficientibus , inSigi- 

 tur (2). 



Haec poena varias ob cauaas rejicitur, quarura unam alteramve enumerabo. In ju- 



Oi Cf. Gmachten, A.13. et Brjefwiss. p. 474. f s) Cf. Gutachten, etc. ©.28. 



