•3* JACODI CORNELII van dun BROECKE, 



Tero omnia mutantur, nubes densae atque atrae colliguntur motibus contrariis agita* 

 tac. Oritur tandem tempestas, nubes fluido- electrico 4uo nimio exonerantur, cernun- 

 tur fulgura et fulmina, auditur tonitru , ruunt imbres. 



Atque adeo aequilibriiim elecrricitatis atmosphaerae et telluris renovatur ; quo facto 

 animalia et vcgetabilia, mox antea languida , exhiiarantur et veluti reviviscunt. Cujiis 

 teuipestatis salubritatem , atque omnem naiuram reficiendi recreaudique potestatem pin- 

 gere non adeo difficile foret; quod etiam lubens Facerem , nisi et plures hac in arte 

 versati essent auctorcs, atque non quisque homo vidisset, et, credimus, senstsset. 



S. 47- 



Pbysici veto in explicandis nonnullis hujus meteori pbaenomenis non conveniuctt. 

 Controversia cnim fuit, undenam tonitru nascatur. /Mii nempe tonitru definiverunt 

 ex vi strepente fluidi electrici, cum boc a polo positive ad negativum fluat; alii tri« 

 buerunt echo, cujus quidem efFectus niirabiles quibusdam in locis audiuntur; alii rur- 

 sus , idque probabile videtur et verisimile, opinantur tonitru ex vacuo oriri, in quod 

 .a£r repente irruit. Triplicem banc senientiam paulo accuratius consideremus. 



J. 48. 



Quod attinet ad priraam sententiam , liceat ariimadvertere , ilium strepitom , quam« 

 >quam auditu percipiatur in experimentis , vix in atmosphaera percipi posse ; quo* 

 niam primo spatii amplitude, in qua baec phaenomena percipiuntur , impedimen- 

 to esse debet , quo minus tam clare audiantirr. Secundo altior ilia atmosphaerae 

 plaga multo tenuior est ; nam scintillae electricae sonus, qui in experimento au- 

 ditur, maxime oriri mihi videtur ex densinre fluido a'dreo. Tandem licet sonus ille au- 

 diretiir, non forct sonus volvens tonitrualis, sed similior illi, qui in experimentis au- 

 ditur. 



Altera vero sententia, quamris magis universaliter accepta olim, non minoribus 

 quam prima premitur difficultatibus ; nam tria argumcnta contra primam thesin allat* 

 hlc adferri possunt. Praeterea sonus ille non ab echo derivari potest; nam vox, 

 quam echo resonat , manet simplex, contra sonus tonitriis est varius, de rcgione 

 codi in alteram veluti delatus et amplificatus. Itaque apparet utramque thesin non 

 scfficere ad tonitru explicandura. rrobanda igitur est sententia tertia, idque facit 



se. 



