RESPONSIO AO QUAESTlONEM LlTERARlAM. j 



qtie imitari noluit, qui juris civilis imperiti toto foro volitabant; ita procul dubio 

 judkans dicendi facultati, quae accurata rerum , de quibus agitur, cognitione non in- 

 ritatur, loquacitatis potius quam eloquentiae nomen esse tribuendum. Juri igitur di« 

 scendo dedit operam , quo in studio quantos fecerit progressus Pomponius I. cit. in- 

 dicat, qui mentionem ejus cum summorum JCtorum coramemoratione conjunxit; lucu- 

 lentum autcm accedit Ciceronis tescimoniam , qui in Bruto 1. cit. juris eutn valde peri- 

 tum fuisse dicit , raultorum etiatn , ut L. Crassi ( 19 ) magistrum. Quae vox magi- 

 stri, si ad verborum nexum attendamus, ad juris institutionem spectatj et ostendit 

 tantam fuisse in Coelio jurisprudentiae existiuiatlonem , ut in foro quum esset, juve* 

 num corona jus ex responsis ejus discere cupientiutn cingeretur. Ita enim Romano* 

 rum JCti, ut ait Cic. Orat. c. 42, codem tempore et discentibus satisfaciebant et 

 consulentibus , eaque res pulcherrima habebatur : universe juris cognitio plurimum 

 adferebat lionoris, gratiae, dignitatis (20). Nee parum laudis Coelio adfert ilia L. 

 Crassi institutio , summi in paucis viri (21)9 qui quum Muciorum etiam prae* 

 ceptis, qui in jure civili principatum tenebant, uteretur (22) Coelium taraen mini* 

 me sibi negligendum esse duxerit; quem quidem discipulum ita Coelius sibi devin- 

 lit, ut postea perpetua ejus familiaritate usus fuisse videatur (23). Locum vero Cic. de 

 Orat. 1. 1, c. 55. quo Mucins dicit studii Juridici et bortatorem Crasso et magistrum fuis- 

 se doroi , ad Coelium non puto pertinere: quippe quum tale munus personae ejus , quem 

 in luce et foro plerumque versatum esse arbitror, vix conveniat. Praeterea magno- 

 pere fallatur, si quis existimet eloquentiae praecepta nostrum tradidisse: qui enim 

 ad dicendum acueret, aut adjuvaret in eo juventutem, vituperabatur (24); ne di« 



cam 



(19) Zasii errorenj P, Crassum Mucianum legentis jam indicavit B. Rutilins in vitis tripart, 

 vet. JCtorum cap. 25, quae lectio '.et, ob Manuscriptorum auctoritatem et ob temporum rationem 

 repudianda esset, etiamsi non plane refelleretur Cic. de Orat. lib. 2. cap. 12. quo loco quum Crassus 

 simpliclter ponatur, quem alium intelligamus , praeter eum, qvii sermoui aderat, Lucium Crassum? 



(20) Vid. Cic. de Orat. 2. 45. 



(2O De ejus laudibus vid. Cic. de Oratore passim, inprimis, L. 3. c. i et 2, et in Brut» 

 cap. 38 — 45 et 50. 



(22) Vid. de Orat. 1. i. cap, 10 et 55. 



C23) Conf. Cic. de Orat. 1. j. c. 13. 



(24) Hujus rei causam exponit Cicero Orat. cap. 41 sq. Cui accedebat Graecnlorum , 411! 

 dicendi artem Romae tradebant, puerilis docendi ratio, qaum paucissimis pnieceptis ambitum elo 

 quentiae circumscribere vellent (vid. Cic. in libris de Orat. passim). Praeterea incredibili plerJ* 

 que eraut arrogautia, ut Antooius significat apud Cic. de Orat. 1. 3. c. ip. 



B 



