O R A T I O. i5 



riolam consecntos 'fulsse. Dclevit tamen haec commenta tempus et pruden- 

 tiorum hominum diligentia. Sunt enim nonnuUae veluti notae fraadem fuisse 

 commissam declarantes. Est A. A. nativa quaedam, quam nulla ars unquam 

 potcrit imitari , in candido homine siraplicitas. Haec in ipsa experimentorum 

 narratione elucescit. Hac qui praeditus est exponit omnia scitu digna, quae in 

 experimentis ipse tenuerit vel vitaverit ; opposita experimentia institui jubet, ut 

 videas oppositos inde fluere eventus; omnia deuique apto ordine tradit, nee ra- 

 tiocinia experimentis ubivis immiscet. Qui animi candor cum exemplis potius 

 quam verbis demonstrari posse mihi videatui' , ne aegre fcratis A. A. ! si ununi 

 e multis excitem Thcodorum Saussurium, cujus chemica de vegetabilibus expe- 

 rimenta melius prudentem et sincerum naturae interpretcm adumbrant, quam 

 ego longiori etiam oratione posse milii videor. ,;,[ ;,ti, ; i. , >ii„ i, n*- •■ 



Ex comparatione autem observalionum et experimentorum , ex inductione et 

 analogia conflatur et eflicitur conjectura, quern tertium evidentiae moralis fon- 

 tem esse diximus. Hujus generis vis latissime in historia natural! dominatur; 

 Eo autem iirmiora inductionis judicia erunt, quo major sit, e quibus ilia de- 

 duxeris , observationum numerus. Cum vero omnia in rerum natura mirabili 

 quodam nexu cohaereant , respondeantquc extrema mediis, media utrisque, 

 omnia omnibus, videmus profecto perinfirmam esse eorum rationem, qui unam 

 alteramve regni animalis classem , paucas quasdam plantarum familias , igno- 

 ratis et veluti neglectis reliquis omnibus, rite'percipi et intelligi posse arbitran- 

 tur. Qui ita faciunt saepe laudabiliter in describendis et notandis rerum natu- 

 ralium characteribus versanturj cum autem systemata conticere et ex istis an- 

 gustiis exire gestiunt, dici vix potest quantopere fallantur. Aliud scilicet est 

 rerum difiFerentias notare , aliud invenire similitudines. Utrumque excercitatio- 

 nis opus est ; utrumque in naturae interprete requirimus ; et , quamquam ob 

 magnam rerum ubertatem vitaequc brevitatem seiigenda est classis quaedam , 

 quam prae ceteris perdiscas, nemo tamen, qui ceteras plane ignorat, autzoolo- 

 gus poterit aut botanicus dici. Diceretur sane si in rerum natura sejunctam 

 uUam classem videremusj scd quae natura ipsa contexuit, ea ne laceret et 

 frangat homo! 



Eorum igitur laudamus analogicam rationem, qui totius naturae harmo- 

 niam rerumque nexum mentis acie complecti conantur. Sed in conjectims 

 duo sunt, quae praecipue vilanda videntur. Est genus hominum, qui, ut 



B 3 ' cum 



