U J A N T V A N D E R H O E V E N 



cuirt Tcrentkino illo Gnathone loquar, se primos esse omnium rerum Volunt, 

 nee sunt. His via experimentorum et observationum longa nimis et aspera vi- 

 detur, quasi vero, quae recta sit, ea via esse possit liaud brevis! Hanc igitur 

 rectam relinquunt, spretaquc rcrum inquisitione et investigatione ad veritatem 

 compendiaria , ut putant, via gestiunt pervenire. Hi omnia ratiocinio conti- 

 neri dictitantj hi aliquam sibi naturam, quae quidvis potius aliud, quam na- 

 tura est, sibi fingunt; de pliilosophia naturali scribunt, sed sic, ut si quis et 

 natui'am ignorare et desipere concupicrit , nihil aliud legere debeat ; hi denique e 

 tenui quadam theoria de expansione, contractione , polaritate et nescio quibus- 

 nam :aliis humanis figmentis mirabilem universi mundi magnitudinem , ordi- 

 nem, pulchritudinem explanare et interpretari conantur. Quorum oracula 

 quo majori auctoritate faerant cdita , eo citius fere falsa reperiri et ab omnibus 

 explodi Solent! Hujus temeritatis turpitudine factum est ut multi in earn de- 

 duct! sint opinionem conjecturis prorsus abstinendum esse , utque omnera ana- 

 logiae in historia naturali usum negaverint. 



Verum ab horum etiam errore cavendum est. Divinitus enim generi huma- 

 no data est ratio, quam qui spernunt ii sane, quae sit hominis nalura atque 

 praestantia , intelligere mihi non videntur. Nimirum inexhausta ilia omnium re- 

 rum, in quarum tamquam theatro collocatum hominem vides, multitude non 

 rudis est atque indigcsta moles , sed miro quodam ordine connexa sunt omnia , 

 ita ut unum templum diceres , in quo Deus est, qui viget , qui sentit , qui mode- 

 ratur et movet. Ut vero qui oculorum usu carent in luce nihilo melius videre 

 quam in tenebris possunt , sic etiam qui rationis usum tollunt rationem sum- 

 mam atque sapientiam in natura numquam invenient. Saepe etiam quae ob- 

 servationibus nondum comprobata erant ita feliciter invenit naturae interpre- 

 lum et explanavit ingenium , ut illud quamdam naturae veluti divinationem di- 

 ceres. Ita 'Lavoisierius terras forsan metallorum oxyda esse jam viginti annos 

 ante scripsit quam Davyus aliique experimentis rei veritatem probaverant. 

 Nonnuraquam vero ut telum praeter scopum, sic nimio quodam impetu practer 

 veritatem fortur ingenium , et recte dictum est apud Baconum Verulamium ho- 

 minum intellectui non alas addendas esse sed plumbum potius , ut cohibeant 

 omnem sallum et volatum. Est tamen praesertim in causarum communium 

 investigatione , in perscrutauda totius universi hai'monia , in majoribus illis his- 



