'■■ '' OR A T I O. •"' 7 



vis afcliitecturae scnlpi debent in lapidc caeso, maxime iJat^arco. Rarissi- 

 nii enim est exempli ct difficillimi, ut iatercs coctiles lignris distinguantur , 

 quod in- Marchionatu Brandehurgensi subinde factum (i3). At vero lapi- 

 dem, qui sctilpi possit, nostra patria non gignit, Babyloniae et Assyriae 

 Instar, argilla et latcribus contcnta. Quiproximenostrisfinibasnascitur, lapis 

 tophicus, ad oppidum Jntunnacum , Rheno impositum, Valcaniae, ut cre- 

 ditur , originis , unus advectu facillimus propter fluminis opporttmitatem , 

 sculpturam nullam natura sua recipit. Bentheinensis contra , vel Belgicas 

 quivis lapis, caclaturae patiens, non nisi magnis sumtibus advebitur (i4). 

 Jam pleraeque sacrae acdcs , ctiam pauUo recentiores , Rheno nostro vel Vech- 

 /aevicinae, v. c. in oppidis A'eo/Tza^o , Arnhemid ^ Doesbitrgo , Doticomid 

 et proximis in pagis (i5), turn in urbibus Rhend\ Trajecto adRhemmiy 

 Dordraco y Lugdano Batavorum, Harlemo, Amstelodamo y Alcmarid 

 e lapide tophico sunt exStructae , et ut obiter dicam , quidquid in iis aedibus 

 sculptum adparet, factum est e lapide Bcnthemcnsi, aliove idoneo. Transite 

 Rlieiuim , et recedite paullo longius ab emporiis : non occurret fere nisi la- 

 pis coctilis, magnus equidem, sed tamen non nativus: luculcnto exempio 

 est Frisia. Contra rcccdamus in Brahantiam, et Belgium vctcrum, imo 

 in Zelandiam: vix lapidis tophici nomen aut natura apud vulgus nota sunt, 

 et praecipua aedificia e lapide arenaceo aut calcario , quern gignit Belgium , 

 constantia reperiuntur. Sic igitur credibile est , nullas aedcs , etiam ante sae- 



cu~ 



■ i! 'J- • ,n r itniJ (Jifat i' 



( i3 ) Vid. BflsCHiHG, "Reise durch eimge Wmster p. 16, »8. Exempla exstant quldem et apncl 

 nos: Hague Comitum in acdo B. Jacobi (lioJie aede Ma\o\:i) ; Lugdimi Batavorum ui Nosocomio 

 D. Jacobi, quod postea Saaihal dictum, nunc aedes est Catholicorum ; sed ilia non magrii sunt 

 iiiomenti. Idem diccndum de aliis exeniplis in fencsti-is acdium privatarum e saeculo XYI" et XVII' 

 principio, Dordraci et Gorinchemiae. 



( 14 ) Orationis editionem parauli mihi in manum venit Descriptio Archilecturae in Bescriptiona 

 Opificiomm vcrnacula (Beschrjving van alle Konsten , Ambac/iten enz. zoste stuk. — Boiiwkan- 

 steiuiar. Dordr. 1806. 8vo.) vja'i , p. 170, legitur, olim Benthemeusein lapideni vlliorem fuisse , adeo 

 ut integrae turres eo exlrinsecus sint acdificatae ; eum postea turn cariorein factum , turn per alias 

 caussas in desuetudinem venisse. Ad quern locum illud iterum monere cogor, quodadlianc oratlonem 

 sumpraefatus, me hodie tantum dare, quae hactenus observaverim , quippe incerta spe retractationis, 

 Nihilominus , si verba ilia spectant ad aetatem architccturae, Cothicae aut Byzcmlinae, ea, quae de 

 viliori pretio Benthemensis lapidis docentur , conjectura niti videntur : ita ut hactenus ipse acquiescam 

 in eA , quam proposui , operum et locorum distinctioue. 



( t5) V. g. Zel/wm et Winterswijk. De urbibus Tild, , Bommelid, Tf^oerdd non novl : suspicor tamen. 



