ii C. J. C. R fe I^ V E N S 



Ktatis libera republica imininutum splendorcm et divitias,- instanrari auf 

 nunquam , atit noa nisi recentiori tempore et plane divers^ formd potuerint? 

 Haecigitur, auditorcs, erat architecturae patriae conditio saeculo XVI ; 

 quo potcns rex franciscus I in florente regno Galliae arti praestanti splen- 

 dorcm novum et incognitum conciliare potuit. Sic cum Italici artifices , in 

 Galliam translati , in regcm incidissent , artium et elegantiae et magnificen- 

 tiac miro amorc captum , in potentes per feodalem successionis rationem 

 vasallos , hoc est principes et primores regni , eosque naturS sua regii ex- 

 empli imilatores , in sacra ilia Romano -catholica aut inconcussa , aut certe 

 permanentia , quae grandes aedes , multiplicia monasteria , ornamentorura 

 profusionem requiixbant j cum adeo publicum artium amorem , et earum 

 exercendarum locum materiemque invenirent , quibus artibus tantummodo 

 novum campum monstrare , in quem sponte excurrerent, opus erat; in nos- 

 tris terris septentrionalibus corumdem artificum schola, cum, ut fit, hue se 

 propagaret , invenit animos , nuUo praecipue architecturae amore captos ^ 

 exempla, quae superessent, anliqui generis, speciosiora paucissima, privatos 

 exhaustos, principes civitatis divitiis immensis nuUos, nova sacra, quae in 

 simpUcissimo adparatu arcem et praesidium suum posita esse opinarentur^ 

 rempublicam nascentem, vix confirmatam, nee nisi in parcimoni^ et fru- 

 galitatc vires suas collocantem. Quae, Di boni, artis emendatio, ita com- 

 paratis rebus externis , cogitari poterat ? Sopitae sunt hodie , auditores , in 

 hoc artium genere nostratum ingeniorum vires et facultatesj non exstinctac 

 Et memini tempus, me puero, quo frequentissima in socictatibus litterariis 

 quaestio proponi solebat : quae caussaefuerint^ cur vigente picUird,p atria 

 nostra neque architecturam neque sculpturam habeat? Ad quam quae- 

 stionem utrum responsio sit data , neque rccordamur , neque id nunc agi- 

 mus; id tenemus, vulgo homines, architecturam nullam esse, confiteri {55)^ 



Et 



(SB)? Probathoc etiam reeens d'esctmi, v. nob., aeademiae nostrae curatoris, liber Hollands Roem 

 ia. Kunsten en Wetenscluippen , qui dum , domeslica laudando, palriam cariorem efficere laudabiliter 

 studet,, niliilominus nullam ab architectura civili nostratibus commendatlonem petere aggressus est 

 ( T. I. p. 28 ). Quam porro ad artem proferendam cum ab aliquo inde tempore Societas Amstelodami 

 constikita sit Architecturae Promotrix , haec proposilS quaestione de compendii Architecturae in usum. 

 Jdbronun optima forma. , dissertationem architecti be pbtdt Caroloregiensis praemio ornavit , quae 

 ^o. 38. vex's. Gall. X haec y^a. meiaoraI)ilia habet : « L'architecture n'est malheureusement que 



