^acO RATIO. , -^ 



to non ardore islae his quoque diebus continuo repetuntur? neque tamen 

 ab hac parte multum profecimus. Veniet autem tempus , quo , si perga- 

 mus uti coeptum est, haec aliaque, quae nunc nos latent, clarissima luce 

 coUustrata conspicientur. Ita sane augurari licet, si, quem ratio postulat 

 agendi modum , cum comprobet expcrientia. Retro igitur vertamus oculos 

 AA. in annos nuperrime actos, et paucis videamus quae turn fuerit natu- 

 ram explorandi ratio , quae earn insecuta sit disciplinarum naturalium con- 

 ditio. 



Quamvobis, AA. OO. describcre conatus sum optimam observandi me- 

 thodum , ea huic aetati maxime est propria ; siquidem jam in eo omnes om- 

 nium naturae cultorum conatus convcniunt ut industria et assiduitate singa- 

 laribusque adliibitis cautelis omnes phaenomenoruni causas indagent , et quid 

 quacque in variis casibus valcat explorent. Hinc aliae disciplinarum par: 

 tes majori, quam antea factum crat, studio elaboratae^ aliae vel uti recens 

 creatae ; in omnibus denique nova ratio praestantissimoram instrumento- 

 rum auxilio instituta. Nee sane quos inde Physfca fecerit progressus solli- 

 cite est circumspiciendura. Nullum enim hujus disciplinae caput est, quiu 

 XI majori in observando cura insignia ccpcrit incrementa. Mirum videbitur, 

 et vix fidcm invcniara, si dixero hac demum aetate methodum inventam 

 esse omni dubio libcram , qua corporis pond-is definiatur; liac demum acta, 

 te thermomctrum , baromctrumque , instrumenta , quibus per duosecula con- 

 tinua usi sunt physici, chymici, astronomi, itineratores , talia construi, in 

 quibus nullus amplius metuendus sit errors hac demum aetate calorici, ele- 

 ctricitatis, magnctismi , et luminis proprieta[es esse repertas, quae cum ad 

 usum sunt fructuosissimae , turn amplum , in quo progrediamur , campum 

 aperiunt. Ita tamen est, A A. Quum , superiori seculo versus finem vcr- 

 gcnte, immutabilis mensura ab ipsa petebatur natura, satis quidem noti 

 erant sidcrum cursus, sed quae essct via sequcnda ut cujusvis corporis pon- 

 dus examinaretur , plane erat ignotum. Noverant physici calorici vim quae 

 omnia corpora expanditj dilatationis vero quantitatcm et legem primi de- 

 terminarunt Lavoisierius et laplacius. Koverant calorici proprietateni , 

 quae solida in liquida , haec vero in elastica fluida convertit , sed , qua ratio- 

 ne istae mutationes procedant, et quanti sint in re domestica usas, his in- 

 primis diebus docuit Gallorum iinglorumque conjuncta opera. Noverant 



B pliy- 



