ia P. jJ. U Y L £ N B R O E K 



sam petemus, quod, eodem posito ligni, aeris et vaporis volumine, in Hgnori 

 plures, in vapore pauciores adsnnt matenae particulae , quam in acre?' 

 Aqua in antlia vulgari non ad majorem triginta duorum pedam aUitudfnem 

 ftdSccndit; num hujus rei causam quaeremus cum scholasticis in mirabili 

 quodani naturae horrore, qui nullum spalium, si modo triginta duobus pcdi- 

 bus non majas sit, vacuum esse sinat? an cum Torricellio causam statucmus 

 in aequilibrio inter aquae aerisque illam prementis columnas?" Profecto 

 quas altero loco dictorum phacnomcnorum proposuimus explicatioiies admit- 

 tcmus AA-, sed quo nixi fundamcnto? eo, inquielis fortasse , fundamcnto, 

 quod priores illae sophistarum nugae sunt, ne flocci quidem pendendac. Sit 

 ita ; sed qui s afHrmet, quas nos praetulimus causas , cas non aliquando posc- 

 eritatcm inter hujus temporis nugas esscrelaturam? Sentimus igitur aliquid 

 esse deb ere, quod in phaenomenorum causis indagandis nos ducat, ne sem- 

 per haereamus dubii incertiquc. Quod vero et quale id sit cum declarandiun 

 est , facili potius utamur excmplo , quam subtili argumentatione. 



Exemplum nobis sit quaestio de teliuris nostrae in hoc universo vel mota an- 

 nuo vei quiete. Solnc igitur moveatur anten'aquaeritur. Facilis videtur rcspon- 

 sio, a prima indc infantia a parcntibus magistrisque nobis inculcata : sol cor- 

 pus est adco ingens , millenis aliquot vicibus terram magnitudine superans ; 

 drca solem vertuntur (id enim ex observationibus constat) alii planetae, ad 

 minimum duo; mirabilis quidam cernitur ordo si cum rcliquis terram suo in 

 -loeo-movcri statuamus; haec igitur, aliaque similia docent certo non solem 

 esse qui movcalur. Fallimur AA. , haec argumenta id non certo docent j pro- 

 babilcm quidem earn sententiam cfficiunt, quae soli quietem tribuat, nihil 

 Tero habent ,. quo rem ita esse nobis persuadeant. Quidni enim sol , quamvis 

 toties tcllure major, circa banc cursum suum absolvere posset? Cur, si 

 phaenomena , quamvis paulo diflicilius , explicentur , telluri qaietem suam invi- 

 dearaus? Ordinem denique quod attinet, an eum in reliquis systematis noslri 

 planetarii talem invenimus , qualem noS' homunciones desideraremus ? Re- 

 pcto itaque allata argumenta quaestionem non penitus solvere. Quid igitur? 

 Alia quacrcnda sunt subsidia , quibus expediatur haec dilTicuUasv Observa- 

 tur autcm in stellis iixis phaenomenon aliquod mirum, periodicum, scculo 

 fere abhinc fbrtuito detectum , quod primum quidem cum quacstione dc qua 

 ogimus nuliam-, ne rcmotam quidem, necessitudincm habere videtur, sed 



quod 



