O R A T I O. ,;, 9 



tur. Ncc profecto singuli tunc tcmporis Chymici coutemnendi sunt j sed con- 

 tra, utor testimonio aequi harum rerumjudicis, alchemistae laadandi, quippe 

 qui corporum naturam tam profunde eruerint , quam diserte descripserint. 



Sed cum antea homines, sive necessitate aut natara ducti, sive rei utilita- 

 tcm perspicientcs, rerum indolem inquisivissent , fermeindc a seculo decimo 

 septimo Chyraia tamquam disciplina coli coepta , atque veri indagatrix et in- 

 vcntrix dicta ethabita est. Multifuerunt, qui dispari tempore et modo tantam 

 laudem arti compararent ; quorum nomina cum silentio praeteream , non pos- 

 simi tamen quin instar omnium laudem unum et principem virum hermannum 

 BOERHAAviuM. Nam cum liactcuus pcr casus fortuitos potius discerent , quam 

 ex lege disciplinarumagerent -, sine proposito consilio facta ac sine ordine dispersa 

 primus collegit experimcnta , complurLbus suis illustravit inque formam scientiae 

 rcdegit; neque, considerate A. A. H.H. viri magnitudinem , Chymicam discipli- 

 namagnqvitnisiinnixam univcrsalibus notionibus, quae ipsaeprius seligendae 

 erant ex communibus, multisetfirmisobservationibusChymicis, semper etubi- 

 vis eodem modo factis. Boerhaavius igitur qua erat ingenii magnitudine , to- 

 tam disciplinam edoctus , non modo ejus fines protulit , sed et cum omniimi con- 

 sensu in ea regnaret, suaauctoritate, qua raaxime valcbat, ab humiliori artis 

 existimatione alios, aliosque ab inepta exercitatione, utrosque ad rectum 

 studium compulit. 



Interim adhuc admittebatur Aristotelis doctrina de dementis , solaque, re- • 

 liquarum sectarum opinionibus paullatim oblivioni traditis, universe vigebat, 

 quam tandem triginta ultimis proxime lapsi seculi annis labcfactavit in Anglia 

 duorum nobilium Physicorum industria, priestlei nimirum et caven- 

 DiscHii; illoaeris, hoc aquae compositam naturam ad oculos monstrante. 



Eodem tempore autem in Francia , sempitema Brittannicae gloriae aemula , 

 exstitit L A V o I s I ER I u s , vir perspicacis ingenii , veri amore ductus , nee magis 

 vcrsatus in subtiliter experiundo , quam in diserte scribendo. Hie igitur sua 

 opera firmatis aliorum quoad aerum genera inventis, etvero his multis pro- 

 priis de aere et aqua , de igne , de acidis et terris similibusque additis , 

 novam eamque pulcherrimam disciplinae formam conciliavit. Huic Chymia 

 debet, quod nunc sit; et vero "hujus incomparabilis viri res geslas nulla 

 umquam aetas satis admirari , m mo mortalium laudando aequare potest; at- 

 que uti indignatio de ejus crudeli morte iisdem, quibus ipsa humanitas , fmi- 



B bus 



