i6 A. H. VAN DER BOON MESCH 



hujus vii'es moderatur, inque suos nsus convertit , lucem afFundere omnibus 

 artibus, quae ad vitam communctn pertineant? Et revcra a Chymia in plu- 

 rium artium cultum multum boni ac lucri et rcdundassc olim et etiam nunc 

 redundare , nonne illud tcstatur ipsarum artium ct vero ipsius humanitatis 

 historia? Unum instar omnium cxemplum profcratnus Franciam. Assidira 

 fuit inde a multis annis Chymiae cultrix , et quae terra alia artium cuitu et 

 flore et perfectione cxcellentior est ? Ccrtat cum ea Anglia , baud una arte 

 jam felicior; at et Anglia suis nunc superba est Chymicis, davyo, wol- 

 LASTONo, MURRAYo. Datyo, inquam , qui sua arteeffecit, ut veterum 

 scripta , in Herculaneo et Pompejis inventa , sed eodem cinere obducta , 

 quo, flagrante Vesuvio, ipsae urbcs sepultae fuerunt, ab iis sordibus purgari 

 et literae tamen scrvari possent; qui adeo nobis servavit antiquitatis monuw 

 menta, quae perdita credebamus; idem ille davyus observation um in offici- 

 na sua factarum memor , facillimam invenit rationem , qua aes , quo carinae 

 navium obtegi Solent, integrum servari possit, cum antca aquis salsis corro- 

 sum solvebatur , adeoque brcvi post facta mari itinera non sine magnis sump^ 

 tibus debcbat refici. 



Sed quid diutius hie moror? nam nonne Chymiae usus ita in apertoest, 

 A. A .H. H. ut ego , si de eo longius dicam , argumenta in re minime dubia quae- 

 rerevobis videar? Illud tamen addere liceat, caussas, quare multae artes in 

 aliis regionibus floreant , in aliis ad interitum progredi videantur , non semper 

 quaercndas esse in mutatis rerum publicarum vel privatarum conditionibus , 

 sed saepcnumero in perversa ratione , qua multi ducuntur , qui artes et opifi- 

 cia tractant , qui inconsideratius res agunt, atque immemores sunt Poetae , 

 recte felicem laudantis , qui rerum caussas cognoscere potuit. Nam licet 

 in artibus inprimis consuetudini et majorum praceptis et expcrientiae , qua 

 fere sola nituntur , multum tribuendum sit , neque omnes observationes , in o(R- 

 cina Chymica factae , temere et pueriliter ad artes referendac sint , qua in re 

 sunt , qui sibi mire sapere videantur , tamen scientia et inventio minime negli- 

 genda est. Has autem ncgligendas non esse , nullo luculentiori exemplo quam 

 ex ipsa patria deducto probare possum , in qua si aliae minus floreant , aliae 

 tamen artes , ut conficiendi cerussam , acetum et salem , purgandi boraccm et 

 caphuram et ars tingendi ita tlorent, ut earum ti-actandi ratio aliis populis 



jam 



