COMMENTATIO de QUAESTIONE THEOLOGIGA.. 37 



protatas vlderent, turn in miserasuae genlis condltione , turn in allartun gentium liisto- 

 lia (1), ludibria insuper multiplicia , quibus essent expositi (cf, Ps. iSy), et ardentissi- 

 mum desiderium, recuperandi prohibiti tunc temporis avitae religlonis usus, divina 

 oracula denique in memoria vocata, de regno Babylonico a Gyro devastando (2); haec 

 igitur omnia tantam vim in Hebraeorum animos exercuerunt, ut ne durissimae quidem 

 comminationes et vexationes Antiochi Epiphanis eos, in patriam reversos, compellere 

 potuerint ad Dei unius cultiim deserendum. Quid? quod eorum in idololatriam odium 

 adeo exai-serit, ut religionem veterem , omni parte ad superstitionem usque servarc , 

 quam ad gentium mores et instituta compositam cogitandi rationem sequi , maluerint (3). 

 Cap. V. 21. monentur Christiani, ut ab Idolis sese abstinerent, ibi vero diserte Cliri- 

 stianos ex Gentiiibus ante oculos habet, nostri vero loci monitum ad utrosque perti- 

 nere mihi videtur. 



Quid vero de eorum sententia statuendum putemus , qui de GhristianOrum uttO" 

 ffTXcrltji in universum agi putant , Hebraeorum nempe reditum ad Judaismum , Genti- 

 lium vei'o ad Idololatriam? 



Multis ita visum est (4). Saurluius inprimis senlentiam illam exornavit. Duplex 

 uvotTTKcixg genus distinguit , alterum nempe eorum , qui minus calido religionis sen- 

 su imbuti essent, et sive perterriti metu cruciatuum , quibus multi affligebantur , 

 sive touneribus oblatis occoecati , ad avitam religionem facile transirent ; alterum eo- 

 rum, quibus de religionis Cliristianae veritate intime persuasum fuerat , et, ut Scripi- 

 tor ad Hebr. loquitur cap. VI. /xfTO%o/ yevtidJvrs'; Trve^fiXTO? ayiov, xx) kxKov yivtra," 

 (iivoi 6ecu pyj(ix , tamen ex indolis pravitate atque odio veritatis, sincerae Christi do- 

 ctrinae sese opponerent, eam abjurarent, Jesumque conuiciis insectarentur. Hi er- 

 go , cum crimen ad mortem patrasse existimandi essent, Line consequi videatur , 

 quamquam id disertis verbis non declaretur, alterius criminis reos commisisse pecca- 

 tum, non ad mortem. 



Multum revera habet , quo sese commendet haecce interpretatio. Scriptor enim 



ad 



C I ) Moabiiarum y. c, Edoniaeorum , Amtnonitarum aliorumque . quos vana in idolis spcs ac iiducia ab intcritu 

 vindicare non potuerunt. Jer. XXXXVIII. coll. Ezcdi. XXV. 8 — ii. les. XXXIV. 6—15. Ezecli. XXV. 2 — 8, 

 coll. Jerem. XXXXIX. 1—6. cff. porio Jes. XXXIir. Ezech. XXVI — XXVIII. Ezech. XXIV — XXXII. Jes. 

 XLVI. - . 



C 2 ) Cr. Jer2n7. XXV. 12 et cap. LI- 



( 3 ) Cf. doct. J. Gevritscn , Comment, praemio ornata , De quaest. liter, cur Hebraei ante exil. Babyl. sc ad 

 idolorum pluriumquc Deorum cukum valde prepenses, postea, universe ab eo vehementer alieuos ostenderent? in 

 Acad. Rlien. Traj. 1822 — 1823. 



C4) Cff. Lightfootuf. 1. c. P.I117, 118. Bengslius 1. c. Saurinius in Orat. Sacris, in Sermone, cui titiilus est. 

 Sfir la nature du pitche irrimissible, cf. et Phi], Limborchius. Tlieo'. Christ, lib. V. cap. 4. pag. ^393, 3(,4. 

 edit. 5. Anisr. 1730. 



D 2 : 



