"28 P. J. UYLENBROEK 



latitudine puncti concursus habueris radiorum parallelorum. Ita vero ncquaquam aestimari 

 convcnit , cum spatium istud latitudincm accipiat ex angulo , sub quo sol nobis apparet. 

 Quod adeo vcrutn est , ut si lentem haberemus, quae combureret ad distantiam pedum 

 1 00 , ejus focus propcmodum pcdalis latitudinis futurus csset , ac propterea ncquaquam 

 calidus , nisi lens ipsa mirificac magnitudinis cxistcret , contra vero quara plane inseusibilem 

 amplitudincm habcat punctum concursus radiorum parallelorum , vel qui ex uno aliquo 

 puncto prodierunt , demonstrat pictura per lentem convexam in cubiculo obscuro nitidissima , 

 si modo Icntis superficies non nimis magnam superficiei sphaericae portionem complcctan- 

 tur. Quae ccrte pictura ncquaquam tarn subtilis contingeret , nisi qui ab uno puncto veni- 

 rent radii , in alio quam proxime congrcgarentur. Sed et numeris hacc saepe examinavi , 

 quibus solis percipi potest quantum accurata ratione ista distent , oculis vero non facile. 



Quod proportionem refractionis vitri determinas cam , quae est 20 ad 1 3 sive 600 ad Sgo , 

 quam ego scripseram 600 ad 397, credo equidem accuratis observationibus usum te fuisse, 

 sed mihi omnium ccrtissimae vidcntur , quae ex coloribus iridis babentur. Nempe sicut 

 ex angulis scmidiamctri iridis caclcstis utriusque Cartcsius aquae refractioncm invenit verac 

 proximam , ita ego , comparato mihi cxiguo cylindro vitreo , minimi digiti crassitudinem 

 habentc , soli eum exposui , obscrvavique instrumento gcometrico sub quo angulo color 

 ruber apparcat. Et sic compcri scmidiametrum maximam iridis primariae in pluvia vitrea 

 fore circiter gr. at , secundariae minimam gr. 89. Atquc inde , non tabularum ope , quas 

 ad modum Cartesii construerc longum csset , sed per rcgvdas quasdam refractionis propor- 

 tionem cam esse reperi , qualcm paulo ante statui. Quouiam vero perutiles cae regulae 

 sunt, ad aliorum quoque diaphanorum refractioncs indagandas , etiam liquidorum , si 

 spLaerulas vitreas iis impleverimus , gratiam abs te initum me puto , si hie ea adscripsero ; 

 ego sane, cum invcnissem, non parum gavisus sum. Gognito igitur, praeccdenti expcrimcnto, 

 angulo , sub quo semidiameter maxima iridis primariae apparcat ( imaginariae tamen , nam- 

 que ex una gutta de tota iride pronunciamus) sic procedendum est. Invenialur nuracrus, 

 qui ductus in quadratum simm, multatum triplo quadrato tangcntis dimidii anguli ejus, sub 

 quo semidiameter iridis maxima conspicitur, fiat aequalis quadrato ejusdem tangcntis 

 ducto in duplam secantcm suam. Hoc autem invcnire solidum est , atque expediri potest vel 

 per Cardani rcgulam , vel commodius per mcthodum Yictae probl. 1 1 de numerosa potesta- 

 tum affect, resolutione. Repertus porro numcrus dictae sccanti addatur ; et , sicut bacc sum- 

 ma ad radium , qui est in canonc , ita sit radix quadratica cducta ex quadrato ejusdem 

 summae et triplo quadrato radii ad alium numcrum. Is ad ipsum radium babitnrus est 

 proportionem earn , quae est refractionis. Contra vero, proportioue refractionis data, invenitur 

 semidiameter iridis, ope regulae bujusmodi , quae priori facilior est. Ut minor propor- 

 tionis terminus ad majorcm , ita sit radius circuli , qui est iu canoue , ad alium numerum. 

 Kjus Humeri quadr. auferatur a quadruplo quadrato radii , et ex residui triente eliciatur radix 

 (juadr. Deiu , ut major proportiouis terminus ad minorem , ita sit radix iHventa ad alium 

 numerum, ct quacraUu cujus anguli sinus sit hie numcrus. Kara si ab anguli hujus duplo 



