160 PETRI HOFSTEDE DE CxROOT 



dine oppresso , ut taceat nihilque agat in hac tanta studiorum et opinionum 

 discrepantia , ut, quam.citissime rite fieri hoc possit , ex Ecclesiae commotione 

 Ecclesiae oriatur instauratio , doctrina purior , vita sanctior ; volo , quod volebat 

 Solon, quum, reipublicae e commotione periculosa brevi liberandae causa, 

 capite sanciret, si quis in seditione non alterius utrius partis fuisset. Nam 

 motu , id est vitae et progressionis signo , carere quidem nequit Ecclesia 

 Christiana, qua9 si esset immola, aut lapis esset aut cadaver; nee tamen in 

 commotione tanta et tain gravi , quam nunc adesse cernimus , sine magno 

 multorum Christianorum vitae periculo permanere diu potest. 



Haec igitur est res, in quam inquirimus , dequa, jam satis, ut spero, intel- 

 lecta , duas proponimus quaestiones disceptandas , priorem : Quidni haec , quae 

 jam adest EccleHae commotio , sic videatur regunda , ut Ecclesia ad hanc 

 illamve redueatur conditionem praeteritam ? Cui si negando erit responsum , 

 videbimus de posteriore : Quare ilia commotio sic sit regunda , ut ad ipsum, 

 Jesum Christum accuratius cognoscendum ardentiusque amandum, ducafur 

 Ecclesia ? 



Priora Ecclesiae Christianae secula mente lustrantes , ut videamus, annon 

 ex praesenti comtnotione Ecclesia ad hanc illamve conditionem praeteritam 

 reduci possit, facile sistimus pedem ad illam rei Christianae aetatem , qua 

 ipse Dominus primique Domini Jesu Discipuli in terris degebant , quae annon 

 instaurari possit , nobiscum reputamns. Verum quaestione vix facta , hanc 

 incogitate fieri sentimus. Nam commotam nostram Ecclesiam num ad stabi' 

 lem aliquam formam priorem reducere possimus , rogabamus. Jam veto 

 prima ista Ecclesiae aetate , qua , ut ipsius Jesu utar imagine , erat Ecclesia 

 modo sinapi semen in terram injectum, erat Ecclesia, ut Pauli sententiam 

 addam, in conditione infantili , e qua in adultam ei erat deinceps escendendum; 

 igitur ista prima aetate nondum erat stabilis Ecclesiae forma , imo vix forma 

 quaedam. Principia turn sunt ore prolata , scriptis mandata , vitae sanctitate 

 confirmata, sanguine efiFuso sancita, principia, inquam , in sempiternum 

 duratura , vera, sancta , Divina; sed principia modo et initia rei Christianae, 



