'I f 1 R E D E V O E R I N G. '-.' J. 273 



ruimen, die zijne gebrekkige opvoeding hadden te weeg gebragt: maar de 

 geest van zijne tijdgenooten , de barbaarschheid zijner eeuw deden zijne ver- 

 dienstelijke pogingen mislukken , en wat hij nog gedurende zijn leven had 

 uitgewerkt, het bleef zonder invloed door de weinige geschiktheid van zijnen 

 opvolger. Daarentegen bij het eerste doorbreken van het licht in Italie, toen - 

 onkunde en woeste zeden in Europa de overhand hadden, mogen ^yij al een 

 tijdperk aantreften rijk in groote en gewigtige gebeurtenissen , die den men- 

 schelijken geest konden aanvuren en ontM'ikkelen: dat tijdperk wijst ons op 

 geene doorgaande bescherming en aanmoediging van het openbaar Bestuur , 

 maar het leert ons de kracht kennen van den menschelijken geest, die alle 

 hinderpalen weet te trotseren, en moedig voorwaarts streeft op de baan dor 

 wetenschappen. . 



Gaan wij den toestand na der Italiaansche Staten in de dertiende en veer- 

 tiende eeuw, wij zien noodlottige partijschappen met onverbiddelijke woede 

 den strijd tegen elkander voeren; republikeinsche inrigtingen, bij het overwigt 

 van enkele magtige geslachten , plaats maken voor het gezag van weinigen , 

 of Gemeenebesten eene prooi worden van Alleenheerschers , die hunne heer- 

 schappij , op geweld gegrond, ook door geweld alleen kunnen staande houden. 

 Rome, voor eenen geruimen tijd van de tegenwoordigheid der Pausen beroofd , 

 ondergaat eene staatsomwenteling door de kuiperijen van eenen opgewondenen 

 en welsprekenden volksleider ; maar nog geen zeven maanden kan deze de voor- 

 regten van het voormalig Gemeenebest handhaven, en na zijnen dood wordt 

 de staat van regeringloosheid erger dan te voren. De Koningen van Napels , 

 doorgaans in buitenlandsche oorlogen gewikkeld , missen geheel de groote 

 bekwaamheden , waardoor vroegere Regenten uit het Huis van Anjou de 

 schoonste vooruitzigten voor dezen Staat hadden geopend. — Intusschen 

 ontstaat door de kruistogten en den toenemenden handel van Venetie , Genua 

 en Pisa, meer algemeene welvaart ; men geraakt bekend met vreemde , ver 

 verwijderde landen, met derzelver bewoners , zeden en voortbrengselen ; en 

 door omstandigheden , die van de welwillendlieid en begunstiging van de 

 Grooten geheel onafhankelijk zijn, wordt de gezigtseinder uitgebreid en het 

 licht der wetenschappen begint door te breken. Juist deze gedurige worste- 

 lingen tusschen het volk en den adel, die menigvuldige oorlogen en verdeeld- 

 heden geven veerkracht aan den menschelijken geest en bevorderen daardoor 



M m 



