. ! R E D E V O E R I N G. 279 



Metenschappen. Het verdient opgemerkt te worden , dat onze vaderlandsche 

 Hoogescholen gesticht zijn gedurende het heldentijdperk derNatie, die, tegen 

 den magtigen Koning Tan Spanje hare vrijheid handhavende , door beleid en 

 moed alle zwarigheden ontworstelde; en wanneer wij , onder zoodanige be- 

 naauwende omstandigheden , bij alle de behoeften van den oorlog , aan de in- 

 rigtingen van hooger onderwijs in geen gering getal het aanwezen zien gegevenj 

 worden mj dan niet gedrongen , ora hulde te doen aan den onbekrompenen 

 geestvan onze voorouders , die wijsheid boven geld, beschaving boven schatten 

 stelden , en den bloei van den naauwelijks vrijgestreden' grond poogden te 

 bevorderen? Zij waren der wetenschappen toegedaan om derzelvernuttigheiden 

 heilzamen invloed op de zeden , en paarden alzoo met eene gepaste zuinigheid 

 in alle andere zaken , eene verwonderlijke mildheid voor de belangen van het 

 onderwijs, die alleen door den vijand van verlichting met den naam van ver- 

 kwisting zoude kunnen bestempeld worden. Het algemeen welzijn leerde de 

 noodzakelijkheid kennen van publieke instellingen als Hooge- en Illustre Scho- 

 len , en wij bemerken derzelver toenemenden bloei , waar een echt liberate 

 geest , zonder te willen heerschen over zaken die geen voorwerp van wetge- 

 ving ofdwang kunnen zijn, de beoefening der wetenschappen beschermt , en 

 er uitwendigen luister aan bijzet. Dit liebben onze vaderlandsche Universi- 

 teiten reeds in vroegere dagen bewezen ; en gij vergunt rtiij , Geeerde Hoorders ! 

 dat ik u hieromtrent het een en ander , voor zoo verre dit lot ons onder werp 

 behoort, kortelijk herinnere. 



Een geacht Schrijver heeft Hollands roem in kunsten on wetenschappen over- 

 tuigend gehandhaafd , en eene slechts oppervlakkige kennis van de geschiedenis 

 onzer instellingen van hooger onderwijs leert ons derzelver voortreflelijkheid 

 en aanzien kennen. Mannen van eene Europesche vermaardheid wendden 

 hunne beste pogingen aan, om in alle vakken van kennis de jongelingschap 

 te vormen , en door hunne uitmuntende schriften wisten zij , ook buiten den 

 kring hunner openbare bediening, alien, die op echte geleerdheid prijs stel- 

 den , aan zich te verbinden. De betrekking van Hoogleeraar werd door vader- 

 landsche geleerden als het toppunt van eere en van hunne wenschen be- 

 schouwd, en buitenlanders verlieten gaarne hunnen geboortegrond , wezen 

 meermalen eervolle en voordeelige betrekkingen , bun in het vaderland aange- 

 boden , ja opgedrongen, van de hand, om zich aan de hoogere opvoeding der 



