58 A. M. C. VAN HALL 



quippe antequam dignitatem susciperel etc." Heineccius litem hoc moclo di- 

 remit , ut Ulpiaiium de honore cum Senatorum filiis communicando , luperatorem, 

 de onciibus, quae Senatorio ordini incumbebaut egisse diccrct. Aptissiuie sic iu 

 concordiam rediguntur haec placita , praesertim quum ita explicata confirmandae 

 egrcgie inserviunt Juris regulae : in benigniorem partem leges esse interpretaudas. 

 Caeteri Juris interpretes fere omnes, atque in his Brissonius (de jure connub. 

 p. 345), transponenda esse constitutionis verba statuunt. Quid vero ad pervul- 

 gatum hocce remedium confugiamus? Solus J. Gothofredus, eo, quern Hei- 

 neccius approbavit modo, rem expedivit ; explicare tamen neglexit, quae tandem 

 essent onera ilia Senatorum; quod luculenter praesiitit Heineccius. Vid. ad Cod. 

 Theod. torn. II. p. 9. 



Nostrum huic verborum interpretation! , rerum adjunxisse illustrationem vere ju- 

 v'ulicani, ostendere jam coiiabor , exempli gratia Capitis Quarti de concubinalu ex- 

 plicationem hie afferens. Ante legem Papiam parum honestus habebatiir coucubi- 

 natus , utpote qui per leges nondum nomen assumserat ( cf. fr. III. D. de concub.); 

 DCC adeo etiam quidquam intererat inter amicam, pellicem , concubinam. Quam- 

 -vis vero post legem Papiam , licitus aliquomodo factus fuerit conoubinatus , non 

 tamen eo processit licentia , ut eodem tempore quis simul cum uxore vel concubina 

 aliam etiam concubinam habere potuerit. Si autem conjunctioni obstaret naturalis 

 verecundia , non magis concubinatui locus erat quam nuptiis. Caeterum , liberi ex 

 * concubind , nee in potestate patris, nee ejus heredes erant; verurn tamen, neque 

 hi tamquam spurii et vulgo quaesiti infamii notabantur, neque inter uxorem et con- 

 u cubinam ullum , nisi dignitatis , erat discrimen. Frequens admodum jam August! 

 aetate erat haec conjunctio, eaque forsitan erat ratio, cur Augustus Romanis con- 

 cubinatum concessit. Illae autem solummodo in concubinatu haberi poterant, in 

 quas stuprum non committebatur. Primus de tollendo concubinatu cogitavit Con- 

 staminas, qui, quum animadverteret et concubinis et liberis injustis donari le- 

 garique posse, hancce facultatem sustulit , non inepte suspicatus , facilius ita tabulas 

 signatures cives. Eodem consilio hie legitimationem per subsequens matrimonium 

 introduxit ; circa eos nempe liberos qui ante constitutionem erant editi. Idem postea 

 cavere A.nastasius et Justinus, donee Justinianus perpetuam illam legitima- 

 tionem effeceiit. Constantinus sanxit quoque ne viliores haberent viri perfec- 

 tissimi concubinas. A.V yosteris haec res parum cordi fuit ; quo factum est ut Jus- 

 tiniani tempore licita esset etiaai ri, inc j s t a consuetude, nee publicd lege sublata 

 sit ante Leon is constitutionem, quae in orzenic tontnm valuit. " 



Haec fere sunt, quae Heine ccii interpretatione continentur, quae quanti mo- 

 menti siiit , ob lucem, quam obscurae illi concubinatus historiae affundunt, nemo 

 non intelligit. Varia deinde quae breviter hie exposuimus, Crmissimis argumentis 



sta- 



