if A. M. d VA N H A L L 



De eoncubinatu aliquid lege Juliet et Papid caulum fuisse jam Cujacius viderat 

 ( ad fr. i44. D. de V. S. ) , verum diligentius indagare , quid tandem de hac Leges 

 sanciverant , Balduinus, Augustinus, Lipsius etGothofredus veluti er 

 ompacto neglexerant , quo factum erat , ut is , qui magis ex industrial hancce legis 

 partem explicare conaretur, non sane reprehendi posset , quasi falcem in alienam 

 messem immitteret. Primus autem huic rei lucis aliquid offundere cogitavit Heinec- 

 cius, qui Gap. IV. verba legis sic restituit : Quas personas per hanc Legem 

 nxores liabere non licet , eas concnLinas habere Jus esto. Ingenuam honestam in 

 concubinatu habere jus ne esto. " Legitimum quodammodo concubinatum legibus 

 effectum fuisse docet Marcianus Fr. III. . i. de concubinatu; dicit enim, per 

 leges concubinatum nomen assumsisse ; Legibus autem illis , Juliam Papiamque signi- 

 ficari nemo, ut opinor, negabit , reputans etiam Ulpianum in commentario ad 

 hasce leges de concubinatu egisse (i). Eodem auctore (2) staluit Heineccius: 

 v Ingenuam honestam in concubinatu habere , Jus ne esto. " 



Quodsi autem quis hisce argumentis male persuasus etiam nunc dubitet, talem de 

 concubinatu clausulam contiuuisse Leges Juliam et Papiam , quam maxima , ni fal- 

 lor, ejusdem dubitationem minuet Frederici Ramos disputatio (5), qui Hei- 

 ne ccii conjecturae, ut supra exposuimus omnimodo ignarus, eandem senlentiam 

 iisdem probationibus tuetur. Equidem cum diu incertus haesissem , an ingeniosae 

 liuic restitutioni fidem haberem , eximiorum illorum \iroruia spontaneo consensu 

 ilulici tandem , quid in tam ancipiti causJ staluerem. 



In caput sextum, quod apud Gothofredum quartum est, pro verbis : Si 

 qui scientes dolo malo adversus hanc Legem coierint " Heineccius ex Insti- 

 tutionibus (4) petitam clausulam inserit; nee vir nee uxor, nee socer socrusve, 

 nee gener nurusve intelliguntor. " Cum autem totum hocce caput , ex me! quidem 

 sententil temere a viris doctis restitutum est, in sequent! paragrapho hujus quae- 

 stionis pertractandae melior erit opportunitas. 



In restituendo octavo legis capite in eundem errorem incidisse videtur Heiaec- 

 cius, cujus alio loco (5) Gothofredum arguit. Nam cum lex caveret: peten- 

 tibws honores singuli anni per singulos liberos demittuntor " bisce subjunxit: iis- 

 que boiiores citius quam per leges annarias licet, petere sine fraude Sufi liceto. " 

 Fefellit virum eximium Ulpiani locus L. III. ad Leg. Jul. Pap. fr. CXXXI. D. de 

 V. S. , ubi JCtus agit quidem de fraude ; verum uudc, quacso, patet, ad hoc caput 



per- 



( i ) Lib. II. ad Leg. Jul. Pap. fr. I. D. de concub. 



(2) Ulpian. 1. 1. Ceterum sacpius leges intelliguntur Lex Julia et Papia , cf. infra. 



(3) Yid. Comment. 1. IV. reliq. 2. (4) DC Nupt. . 12. (5) Ad cap. i. P- ioS< 



