RESPONSIO AD QUAESTIONEM JUMDICAM. 7 



turn ingenium magis ad explanandas quam ad emendandas Leges nalum esse , illud 

 tamen quoad hancce ejus cornmentationem verum non putem. Etenim , quanwis 

 multis in causis errasse virum egrcgium fatendum est, illud tamen satis ejus merita 

 in legis restitutionem declarat, quod non pauca capita ipse primus recte vereque 

 exhibuit. Quodsi autem celeberrimi hujus JCti laborem recte velimus dijudicare , 

 necesse est ut allendamus , quaiido manus operi admoverit. Atqui, primis Juris 

 stipendiis is turn sibi excidisse libellum, ipse Gothofredus testatur. Quid mirum 

 igitur, << hunc , " ut ait Heineccius, aetatis aestu (i) abreptum plus justo in- 

 dulsisse ingenio (2) ; " quid mirum eundem minis fortasse viribus suis fretum, alio- 

 rum JCtorum usum fere non fuisse operibus ? Sane eadem haec fuisse causa vide- 

 tur, qua tot Legis capita praetermisit, tot ex ingenio Legi affinxit. Balduinum 

 caeterosque secutus , Legem Jul. a Papia Popp. distinguere non est conatus ; imo 

 vero ne Leges Decimarias quidem a capitibus de maritandis ordinibus secrevit. Quum 

 vero ipse Heineccius Gotb of red am passim erroris arguit, infra, ubi ipsum 

 Heineccii opus dijudicabimus , errores Gqthofredi accuratius indicandi , me- 

 lior nobis erit opportunitas ; quando tamen simul ejusdem viri laudes, ab Heine.c- 

 cio saepe minus quam par erat celebratas, merito praedicabimus. 



Gotbofredi opere ad corrigendos suos commentaries ad leges Juliam et Papiam 

 usus estFranciscus Ramos delManzano, Hispanus ; quamvis enim hie jam 

 vicennio ante Gothofredum hasce Leges interpretatus fuerat , suum tamen opus 

 publici Juris non prius fecit, quam Gotbofredi commentarios perlexerat. Ita 

 factum est, ut in singuloruin capitum dispositione Gothofredum ducem secutus 

 "videalur vir doctissimus , cum tamen idem colligendis npvis undique capitibus, lon- 

 giorem quandam legem , quam Gothof red us constituerat, nobis exhibet. Nam tri- 

 ginta septem Legis capita sibi invenisse visus erat Gothofredns, ex quibus Ra- 

 mos, secernendis nempe , quas ille in unum caput congesserat, clausulis, magis 

 ingeniose quam vere quadraginta quatuor effecit. In illustrandis vero legibus turn 

 doctus turn vero etiam copiosissimus fuit; cujus ubertatis exemplum videre est in ejus 

 operis Libro I. c. 7. usque ad c. 26. ubi quinquaginta fere folia formae maximae 

 dissertatione de lege Julia vicesimaria complet. Latissimos itaque merito hosce 

 commentarios vocavit J. V. Gravina (5), quos tamen lectu dignissimos esse nemo 

 non suspicabitur , qui vel primam. conunentarii paginam inspeserit. Praeter quam 



enim, 



1 i ) In Comment, ad reg. Juris , p. 7Q4. 



(2) Commentar. I. 53. 



(3) In Orig. Juris Civ. c. 4i. Idem 1. L de legibns et SCtis agens, legis Juliae et Papiae placita persequi- 

 tnr, ita tamen ut magis J a c. Gothofredi restitutionem summatim exponere, quam ipse legem interpretari 

 4ridcatur. Quamobrem disputare de eo, quod in legem restitucndam jperfecerit, superracaneum c*sct. 



