COMMENTATIO AD QQAESTIONEM LITERA.RIA.M. 9 5 



Idem de principiis der beJiarrlichieit ct der wecliselwlrkung quae vocare solent , 

 Talere in aprico est. 



Unuin adhuc addiderim , principium absolutum , si quod detur , et constitutivum 

 simul et regulativum esse debere. 



Sed haec monuisse sufficiat; jam ad rem ipsam propius accedamus. Quod si vero ex 

 proposito noslro priinum inquirendum sit: quamnam vimhabeant, si rem in uiii- 

 versum aestimes , turn logica turn metaphysica Rationis principia? Ordo operis re- 

 rumque iiatura ab illis exordiri jubet. 



Quaestio hie esse non potest de priucipiorum logicorum veritate ac certitudine ex- 

 ponenda ; logica enim non sectis ac doctrinae mathemalicae nulli dubio obnoxia est r 

 nulliusque dissensus fere ansam dare potest ; uti geometrarum nullae celebrantur 

 sectae , ita nee logicorum; doctrinae expositio quidem diversa esse potest, sed non 

 doctrina ipsa, ut probant recentiorum quorumdam logicorum conamina , qui nova 

 non decent, sed jam ab antiquioribus temporibus in medium prolata principia novo 

 duntaxat ordine digerere solent. Singulas quidem Logicae partes augeri ac perfici 

 posse non inficior, universae vero Logices fundamenta jam posita esse uec mutanda 

 jure defendere mihi videor. 



Quaeritur quanta sit Logices auctoritas potestasque, ulrum tantum valeat ut de 

 Ratione human a bene sperari possit. Quae cum inquisitio perfectam omnique numero 

 absolutam rei logicae postulet cognitionem , operae pretium est logices materiam quam 

 late pateat rectius definire. Logica autem in legibus formalibus cogitationis expo- 

 nendis , nccnon in via describenda trersatur , cjua cogilatio ac cognitio verac scien- 

 tiae formam assequi possit , abstractions svilicet ab omni certae alicujas cogni- 

 tionis materie facta* 



Itaque Logices ea est ratio ac natura ut nullo pacto ad aliquam certam cognitionem 

 ducat. Logicus architect! instar cognitioiiismatericin alinnde accipit , repraesentationes 

 datas claborat tantum, declarat ordinatque, nihilque eis praeter formam addere potest. 

 Prima ac praecipua sane alicujus certae coguitionis tcnendae conditio in recta cogitatione 

 posita est y sed non ideo recta cogitatio certae cognitionis habet vim ; principium conlra- 

 dictio.nis omni quidem cognition! fundamento est, sed alicui certae cognitioni cousti- 

 tuendae nequaquam suffieit. Logicae leges ea quae cogitari ac cognosci possuiit indi- 

 cant ; cognitio scilicet, quae notiones in unum conjunctas contineret , quas conjungere 

 lex logica vetat; aut quae in se quidem consistere simul posseut , non ita vero ut in pn- 

 tatitia cognitione factum est , null a fore t omnino , notiones qtiippe secum ipsis pugnan- 

 taa nee rei repraesentatae ullo pacto convenire possunt ; vera autem cognitio plura postu- 

 lat, eoque tantum conflci potest quod rei cognitae omni ex capile congruat eamque omni 

 ex parte quails revera sit exprimat (i). Logica igitur coguitioiiem veram, veram scien- 



tiam 



(O Mctz , uber den werth der Logik im verhatnisse zur Metaphysik un1 Matliematik , Wiirtzburg 1814. cap. 2. 

 y. 748*. 



