COM.MENTATIO AD QUAESTIONEM LITERARIAM. i3 



Haec vero, quam Christian! profitentur , fides revera nihil aliud est ac fides liisto- 

 rica eo tantum superior , quod Deo ipsi hominibusve quos ab ipso missos arbitran- 

 lut esse credere patent. Bene tamen animadvertenduin cst , Christianam fidem omni 

 quidem sapientia luimana qualis hisce in terris esse solet et lumine naturali compa- 

 ratur, longe sublimiorem haberi neque tamen supra scientiam universim sumptam 

 evehi, ut multo potius condilionis instar habeatur , qua data ad veram scientiam 

 usque in altera vita eniti valeamus : fidem nullam habent Christian! nisi ea lege ut 

 aliquando in scientiam immutetur. Peccant autem graviter in eo quod fidem ante 

 rationem ac sine ra.tione consistere posse arbitrentur, quod ralionis esse profiteantur 

 ante aliquid verum habere quani intellexerint. 



Medio aevo spreta est ratio , spreta scientia; "fides, sola fides omnium regina re- 

 rum facta est ; fide invicta armati , quae ipsas adeo naturae leges evertere poterat , 

 ad ea usque enitebantur sapientiae divinae arcana, profanis bominibus occlusa, mjs- 

 ticis vero et TrvsviiXTiKcis electisque Domini aperta , quae supra , imo contra ratio- 

 nem erant ( Scotus Erigena , Taulerus, Bonaventura). Excipias tamen Hildeber- 

 tum Touronensem qui fidem definivit voluntariam certitudinem absentium , supra 

 opinionem et infra scientiam constitutam. 



Accedamus nunc ad celeberrimum Wolfium cujus de scientia , opinione et fide 

 notiones reliquarum subsequentium ansam magna ex parte dederunt. Ipsi autem 

 scientia erat babitus asserta demonstrandi , hoc est ex principiis certis et indubita- 

 tis per legitimam consequentiam inferendi ; opinio vero propositio insufficienter pro- 

 bata ; fides denique assensus quern praebemus proposition! alicui propter auctorita- 

 tem dicentis ( i ). 



Wolfii vestigia pressit Immanuelis Kantius , qui mihi excerpenti manum, quamvis 

 feslinantem, in se morari cogit. Assensus (sic disserit summus ille Pbilosophiae 

 Europaeae restaurator, quo superbiat Germania , faecunda ilia pbilosophorum pareus ) 

 judicium est quo aliquid pro vero proponitur (2) et quidem ejusmodi judicium , ut 

 objeciivis quidem rationibus ( quae in omnium mentes vim habeant , resque plane 

 tales quales revera sunt , exhibeant) inniti possit , semper tamen rationes quasdam 

 in animo judicantis positas ipsique proprias {einiges Interesse , ut eum Friesioloqnar) 

 postulare videatur ( 5 ). 



Tres autem adsensus species ita , ut sequitur , de'ducit : adsensio aut certa , aut 

 incerta est, ilia rationibus quae menti humanae satisfaciaut , haec vero secus est su- 

 perstructa. Adsensio certa autem duplex est, prout ejusmodi sit, ut omnium subigat 



ac 



J ltK% ( ) 



( I ) Vid. Wolfii Logics, partc II, sect. I, caj>. IV. 



(2) Vide Immanuel Kants Logik , einleitung, I , p. 98. 



(3) Kants Krit. der reinen Vtrnunft, Method, cap. 2, sect. 3, p. 848. I.ipsiae 1^99, 



B 3 



