COMV1EN.TATIO AD QUAESTIONEM LITER ARUM. 9 



fides viget si qua ralione noLis conslet illam esse veram ; scientia vero postulat ut 

 aliter rem considerare omni ex capite repugnet. Scientia a ratione, opinio ab intel- 

 lectu, fides a sensu imprimis- originem ducit. 



Cognitio sensualis non ultra fidem fere progreditar , nee nisi minus perfectae scien- 

 tiae vim, assequi potest ; cognitio intellectualis verae scientiae vim consequi potest , 

 saepe etiam tamen non ultra" opinionerii ascendit j cognitio rationalis vero natura sua 

 ad absolutam scientiain usque evehitur. 



In philosopbia autem opinioiii qua tali nullus omnino locus esse potest ; purae fidei 

 nullus ; scientia sola viro philosopho digna. Ne quis tamen inde colligat me opinio- 

 nem nullam liabere, nullam habere lidem ; defendo contra jam ex eo probandam 

 esse opinioncm quod statum dubii absoluti tollat , viamque sic ad magis certa sternal, 

 nee parum ad perscratanda naturae phaenomena veritatemque detegendam conferat ; 

 non semel eniin novarum observationum ansam dare potest , praeterea observatis in- 

 ter se conjungendis atque ad unam rationem referendis inservit; fides vero maxime 

 laud-anda, quod primus verae certitudinis sit gradus , assensio firmior , necnon scieii- 

 tiae sit longo licet intervallo proxima tamen; per fidem denique non minimam cogni- 

 tionum nostrarum materiei partem consequimur. 



Ilaec protulisse sufficiat de Scientiae natura, ratioue ac potestate ; properemus jam 

 exproposito nostro ad liistoricam earn expositionem de qua supra diximus. Procleant 

 igitur primum Graeci illi, ut omnis doctrinae ac germanae eruditionis , ita et Pliilo- 

 sophiae verae parentes purissimique fontes. 



Eleatae primi de Scientia et Opinione disseruere ; ilia, sic dicebant, res quid in se 

 sint (TX <7rplg ahyQsJav}} baec vero quid secundum specieai sint (TK Kfaf $J!-KV) docet; 

 scientia absolutam rerum. profert cognitionem , opinio vero probabilem duntaxat gi- 

 gnere potest; illius fons una ratio; hujus vero sensus. Eleatis tamen objici potest 

 ipsos verbo tantum istam admisisse distinctionem; Deo quippe soli scientiam , ho- 

 minibus autem nil praeter opinionem unam concessisse constat. 



Plato Atheniensis Xenopbanis Colophonii , nee non Parmeuidis vestigia premens 

 paulo longius progrcssus est. Scientia , sic dicebat , necessario vera docet , opiino 

 vero non omni errore caret, nee nisi ea quae apparent tantum capit ; scientia circa 

 rerum essentiam versatur, opinio contra circa earumdem generationem ; scientia evi- 

 dentia ac veritate conjunctis conficitur ; opinio sola in evidentia consislit ( i ) 

 Scientia intelligibilia (T W')JT) tantum coruplectitur , ea scilicet, quae sola ratione 

 comprehend! possunt , ac nulli sunt obnoxia dubio ; quae semper sunt , non oriun- 

 tur ; opinio c utra visibilia (opxTx) capit, quae sensibus scilicet subjecta sunt, quae 

 oriuntur, non autem sunt. Id autem praecipue laudi Platoni tribuendum. est quod 



P ri- 



CO Cf. Sextus Etipiricus ady. raatlicra. pt 164 165. Ccnevae 1(21. ?;i .1' . 



B 



