COMMENTATIO THEOLOGICA. 65 



scnpsit , x%pt TOV vvvl Quidni prorsus omisit? Idcirco videtur addidisse , ui os- 

 "tenderet , cum tamdiu jam in illo gemitu natura fuisset , neutiquam posse fieri; wt 

 ante ille cessaret, quam universa ejus conditio in melius foret mutata; quae propter- 

 ea non posset non vehementer ab ea desiderari. 



Totam igitur versum sic transfero : scimus enim , naturam rerum nniversam in 

 gemitu esse masimoque in dolore h. e. (cum verba <fuirTvti%fi et trvva^lvii intime in- 

 ter se connexa esse videantur) in gemitu esse, quern acerbissimi dolores extor- 

 queant , inde a longissimo tempore usque ad hanc aetatem* 



Sequitur nunc , ProsopopoeTam in propriam orationem convertamuSi Quid sit , 

 cur htc Prosopopoe'iam agnoscamus , in priore Commentationis parte explicuimus ; 

 causam item indicavimus , qua Paulus ad earn usurpandam fuerit impulsus. Sum- 

 mo ardore incensus animus non poterat vulgarem sequi dicendi rationem, sed spon- 

 te sua eo scrip torem auferebat, ut tarn beata tempora prospicere videretur, quae 

 ipsa quoque natura vehementer expetef et. Quemadmodum igitur , cum Jeremias 

 Vatic. Cap. XXIII: 10. terra, inquit, poenas luget divinitus inflictas , ille nihil 

 aliud sibi voluit , nisi quod terra, si luctus ad cam pertineret, omnino haec mala 

 lugeret , sive, ut brevius hoc dicam , tristissimas esse calamitates divinitus illatas ; 

 sic Apostolo naturam rerum exspectare dicenti summum ilium beatorum splendor 

 rem , non alia mens potuit esse , nisi haec : natura , exspectatione si tangeretur , even- 

 turn illud maximo cum desiderio exspectaret h. e. laetissimam ei illo tempore condi- 

 tionem esse paratam. Itaque , demta omni orationis figura, sensnm vss. 19 21 fere 

 hunc'esse existimaverim : Futura piorum felicitas tarn erit illustris , ut insignem 

 naturae rerum mutationem ttfferat. Nunc enim multis quidem malis natura ob- 

 noxia est , quae aliis rebus alio modo causae sunt interitus , quaeque non fuis- 

 sent.j si adhuc mundus in eo slalu esset, in quo primum constitutus fuit , sed 

 consilio inferuntur Dei {vimprogre&suinque mail moralis reprimere colentis ) / hac 

 igitur miseria cum nunc natura prematur , si quando Christiani immortalilatis 

 honore summaque felicitate palcnn fuerint affecti, ilia ipsa, omnibus istis calami- 

 tatibus erepta , suo modo ornabitur eo splendore , qui continget his Liberia Dei* 



Nunc autem non difficile fuerit , qui sensus sit vs. 22 , demonstrare : Natura su- 

 spiria edit acerbo malorum sensu expressa, quid hoc aliud est, nisi malorum sen~ 

 su si afficeretur ', veJiementejr doleret gemeretque? h. e. plurima et maxima mala 

 sunt , quibus opprimitur et conflictatur. Et haec quidem de verbis ; de re, non 

 possum, quin nonnulla, quamvis paucissima , addam , ne videatur Paulus cum qui- 

 busdam existimare, cum primum homines officium suum deseruissent , conttnno uni- 

 versam rerum naturam ita fuisse mutatam, ut in conditionem detruderetur long 

 pessimam. Quod sapienlissimum virum nequaquam sensisse, ex infinitis ejns dictis 

 manifestura est , quibu's admirabilem Dei hoc ipso tempore erga homines benignUatem 



I lu- 



