C&MMENTATIO THEOLOGICA. 11 



Sed, ut posterius hoc libenter largimur , ita, quod de loco Matthael dicitur, non 

 una de causa repreliensione dignum esse videtur. Hoc enim Euangelisla si cogitavis- 

 set , quidni potius px&VTfvffXTe TX Uvq dixisset , quam XKVTX Tot, Unfit (conf. Act. XXII : 

 1 1 . ubi Jesus per visionem Paulo : n-opivw , inquit , Sri lyu e'n; shy (txxpxv f^xirovTehM re ) 

 perinde ac si ex his jam nonnulli populi in Christ! se disciplinam contulisseut ; quod 

 si vel nimiam argutiam redolere videatur , verba tamen Marci , itemque Malthaei , non 

 ad solos posse Gentiles revocari, sed ad quosvis pertinere , cujuscunque tandem 

 sint gentis atque nationis , homines ; facile docere poterit collatio Lucae , qui 

 Euang. XXIV: 27. ita habet : xai (OUTW I5 : nam haec debent ex superioribus hisce 

 adjici, scu, ut vult Kuinoel, OVTU S) xypuxHyvxt ITT} 7$ ot/Jftxn XUTOU /ASTXVOIXV 

 f<? TTKVTX TX Idvy , Kf^xf/.vov &vb 'ispovyxhyft, , ubi planum est , in TTXVTUV TUV eSvav nu- 

 inero reponi Judaeos non minus, quam alienigenas. conf. Act. I: 8. qui locus citatur 

 a Kuinoelio. Recte igitur idem verba ?r#cr# TJ? XTitrci explicat omnis generis ho- 

 minibus, secutus in eo, ut alios interpretes , ita imprimis Bezam atque Elsne- 

 rum. conf, brevi post . 6. 



Cum loco Marci frequenter confertur alter ex Ep. ad Colloss. 1 : 23 , ubi Paulus 

 Euangeliuni dicit annuntiatum esse ev v%Ty TJ? XTITSI T% viib TOV cvpxvlv, quae tamen 

 haud scio an male eodem trahantur, cum possint, pariter atqug vidimus in loco 

 Marci rem sese habere , totam complecti hominum universitatem, quam interpreta- 

 tionem magis ctiam probabilem reddunt ea , quae continuo subjuiicta sunt : rfj U7rd ilv 

 cvpxvbv-, quae non tarn illustrandi causa (quid enim dictionem per se satis claram 

 attineat illustrate?) apposita esse videntur, sed ut fines hujus XTIITSM? quam latissime 

 fieri posset, proferrentur. Conf. Act. II : 5. et IV: 12, quae loca earn his verbis 

 vim inesse ostendunt, ut Latine fere sonent : qua late patet terrarum orbis , sub 

 quacunque coell plaga , unde non sine veri specie colligimus , in loco ad Coloss. 

 laudato non Gentiles , sed cjuoscunque liomines memorari. conf. iterum Luc. XXIV : 

 27 ; nee quid quam obstare videtur comma 27 , ubi vox XTitrts vulgo permutari putatur 

 cum altero IQvy ; vid. Noesselt in Opusc. ad inlerp. Sacr* Script. Fasc. I. p. ia4. 

 nam quamquam permutari videtur , tamen non vera permutatio est: cuih enim maxi- 

 mam ri? KT'ITS a? , quam brevi ante Paulus memoraverat, partem Gentiles effi Cerent, 

 quidni illi hoc loco disertis verbis appellarentur , praesertim cum eos, magis etiam, 

 quam Judaeos, quos semper singular! institutione ornaverat Summum Numen , ad gra- 

 ti animi laudes Deo afferendas compellere deberet infinita ejus in concedendo sibi 

 quoque eodem beneficio benignitas. 



Major, quam commati 27 , cum a3 similitudo intercedere videtur versui hujus cap. 

 sexto, quern Grotius quoque ad sect. 23 citavit. Ut enim vs. 23. Euangelium di- 

 citur xtjpv%tjijvxi tv TTzvy T% xTitrsi , sic idem vs. 6. dicitur vxpe'ivxi iv KXVT} ry xotrftCji, 

 Vocabulum jcoV/w? (de quo vid. Valckenar. in SchoL Tom. II. p. 91 etg2, Suicer. 



B 2 The** 



