8 S. VISSERING 



uegotia, studia, sermonem observamus, et, observando, paullulum addi- 

 scimus. Tamen, si ad Gall urn Gallice, ad Anglum Anglice scribendum 

 est, suboritur scribenti saepe dubium, satisne recte, apposite et eleganter 

 scribat. Quodsi diserte ornateque coram iisdem perorandum esset, mo- 

 lestior etiam res foret. Quid autem? Audacioresne utemur Romanorum 

 lingua, quippe ad quain ediscendam ista praesidia desunt? Haud 

 censeo, A. A. 



De altera, quam dixi, molestia queri solent fere omnes qui ew officio 

 scribere vel dicere ordiuntur; alii penuria laborantes, alii ubertate; illi, 

 aptam se nullam invenire posse materiem, hi nescire sese quam eligant, 

 praedicantes. Quos nimirum cunctos consentientes habebo, si contendero, 

 argumento quoque dicendi negotii quid inesse. Quae autem mihi, hanc 

 Orationem meditanti, maxime occurrebat dubitatio haec erat. Haud adeo 

 molestum existimo, argumentum qualecunque e quotidianis studiis depro- 

 mere. Sic enim e. g. nequaquam alienum ab hodiernis opportunitatibus 

 foret '), in memoriam revocare, quibus belli pacisque artibus saeculo superiore 

 omnis Chersonesus Taurica a Russis subacta sit, quave superbia iam tune 

 POTEMKIN Taurinensis CATHARINAE II viam ad Constantinopolin stravisse se 

 gloriatus sit 2 ). Sin vero videamur inconsultius res politicas tentare, qui- 

 bus scilicet summa ope nitendum sit ut neutras partes sequamur, alio 

 oculos convertentibus minus anceps argumentum ex Oeconomiae Politicae 

 disciplina forte occurrat. Res enim animadversione dignissima , quam saluta- 

 rem haec iam vim et potestatem exercuerit in ius belli ac pacis hodiernum 

 emendandum , quantopere haec gentes vera sua commoda docuerit , iisque 

 persuadeat, in pace nihil satius esse quam libere inter se commercari, in 

 bello autem, parcere mediis et abstinere piratica 3 ). Quin etiam de Sta- 

 tistica adeo eleganter disputari potuerit. Quinquaginta ferme abhinc annis 

 Cl. Antecessor HERMANUS TOLLIUS ex hoc ipso suggestu verba fecit: 

 define Statistices quae vocutur hodiernae*); hodie autem, quoniam mirifice 

 ex eo tempore excrevit ars Statistica , non ornatius quidem , attamen 

 copiosius de fine Statistices dicere possimus. Sed, ne vos plura enurne- 

 rando morer, subibat mihi, haec et alia multa consideranti , religio, ne' 

 forte vestra patientia abuterer. Non placebat, hoc festo die, quo omnes 

 a laboribus vacamus, in hanc quasi alteram cathedram adscendere, ut 



