160 I. HISSINK IANSEN 



Eiusmodi a vera via aberratio istarum disciplinarum postremis annis 

 omnino observata est; ilia nempe aberratio, quae a materia ipsa nomen 

 obtinuit, qua eruditi materiem, nee quidquam aliud praeter materiem 

 agnoscentes eo perducuntur ut in hac suum Deum ponant et religionem 

 et officia hominum evertant, itaque homini eripiant id quod prae omni- 

 bus reliquis carum esse illi debet et sine quo humanain naturani exuere 

 censendus est. 



Licet- in Germania malum illud latius serpserit, in qua ista philosophandi 

 ratio suos sibi obtinuit patronos inter physiologos, ceterum eximios, tamen 

 non libera ab illo nialo mansit patria nostra. 



Itaque non milii prorsus alienum visum est ex hac re argumentum 

 orationis desumere : dicam igitur de Jiodwrno studio materiem eiusque pro- 

 prietates pro summo hominis et reliquarum rerun naturam interpretandi 

 fonte habendi; ita ut summa huius philosophiae placita et argumenta ad 

 doctrinarum naturalium normam recenseam et quam certo in perniciem 

 humanitatis tendat, ostendam! 



Vos A. H. animis linguisque favete ! 



Istud studium e materia et materiae facultatibus omnia interpretandi 

 novum non est. Ne longe quaeramus, in memoriam revocemus finem 

 saeculi superioris cum in Gallorum philosophia maximopere illud emineret, 

 et haec res a civibus elegantioribus et ditioribus plerisque avide arriperetur; 

 ideo fortasse, quia, in corruptione morum universa, ista philosophia mo- 

 rum depravationern excusaret et impune permitteret ut voluptatibus quibus- 

 vis unusquisque quantum vellet indulgeret. Quamquam autem ista philo- 

 sophia illius temporis cum huius aevi , de qua loquimur, nonnulla communia 

 habet , differentia tamen facile, notatur. Id , quod tune temporis suspica- 

 bantur et abstractis ingenii inventis subindicabatur et argumentationibus 

 subtilibus demonstrare studebant, idem hodie factis superstruere et pro 

 rebus diligenter exploratis et e doctrinis secundum rectam ratiocinationem 

 deductis aliis obtrudere cupiunt: imperium materiae in hominem ab omni 

 dubitatione vindicare volunt et sub solida forma disciplinarum, in quibus 

 firma argumentatio et demonstratio sita est, nobis ob oculos ponere stu- 

 dent. //Argumentum ex observatione deductum," verba sunt phy- 

 siologi Germani, qui philosophiam illam scriptis popularibus diffundere 



