164 I. HISSINK IANSEN 



tarn eique imperantem? Nonne mens nostra facilius acquiescit assumta 

 eiusmodi potestate, ad quam universae naturae contemplatione sponte duci- 

 mur, etiamsi earn non statim detegimus, ubi insistimus investigationis 

 naturae viae empiricae? 



Conclusio deducta e primo isto illius philosophiae placito arctissimo nexu 

 tenetur cum altero, nerape cum eo, quo agnoscunt naturae leges stabiles, 

 seeunduin quas materies moveatur et inde profluentem necessitatem , quae 

 rebus omnibus imperet. Unde statim sequi putant, altius quoddam in res 

 imperium cogitari non posse, adeoque nee dari in rerum natura. Vocabula 

 igitur ista naturae lex, naturae necessitas magnas agunt partes in eorum 

 naturae contemplatione. Quin partes, quas iis tribuunt, eiusmodi sunt, 

 ut personas adeo agere videantur; quippe imperium naturae legum oppo- 

 nitur imperio sapientiae numinis sum mi. 



Naturae scrutatores omnes agnoscunt leges naturae, ad quarum notitiam 

 pervenerunt observatione et experimentis. Colligunt phaenomena singula 

 et actiones singulares quam diligentissime , dum observant omnes conditio- 

 nes externas, sub quibus cernuntur. Ut has conditiones cognoscant, phae- 

 nomena provocare student, experimentis persaepe et diversis modis factis. 

 Quodsi ista ratione constantem cursum et conditiones necessarias phaeno- 

 meni alicuius detexerunt, loquuntur de naturae lege. Quod vocabulum 

 igitur nihil aliud significat, praeter certain regulam secundum quam aliquid 

 fiat in rerum natura. Iterata ista observatione eorum, quae fiunt secundum 

 cursum constantem semel detectum, saturae scrutator pervenit ad conclu- 

 sionem, cursum ilium immutabilem esse, leges naturae esse stabiles, con- 

 stantes, casque mutari non posse. Postremum hoc tamen, si diligenter 

 perpendamus, non nisi hypothesis est. Quae quidem hypothesis veritati 

 paene aequiparanda est, sed tamen eiusmodi, ut naturae scrutator imm- 

 quarn pro certo affirmare possit, nullam unquam naturae legem, quam vo- 

 cat, aut olim mutatamesse aut inposterum inutatum irij certe, si affirmet, 

 ab ipsa observatione decedit, quippe quae cum loco, turn tempore est 

 circumscripta. Sed sumta ilia immutabilitate et perpetua legum naturae 

 constantia, quaerimus, num constans cursus et consecutio phaenomenorum 

 in natura corporea excludat imperium illud et regimen numinis, ita ut 

 cogitari non possit et pro re futili et inani reiiciendum sit? Concedamus 



