R A T I 0. 129 



biles, adiuventur feminae, causa defendatur religionis et honoris. Quodsi 

 quern animadvertere iuvat, multos Equites promissis suis non stetisse, 

 respondeo, multos Graecos et Romanes adeo non novisse bona, quibus 

 civitates antiquae floruerunt, ut eos barbaros potius et e Scythia advenas 

 quam Athenis vel Romae natos et educatos crederes. Itaque missis iis, 

 qui ad generosa aetatis suae studia se efferre nequeunt, haec tamen ipsa 

 cernere licet, aliquanto, ut opinor, provectiora iis, quorum in antiquitate 

 mentio fit. Verum id si iure affirmatur, perpetuone populis tamquam im- 

 puberibus opus erit tutela? Ad hanc quaestionem profligandam tutor et 

 pupilli sua quisque via incedunt: ille spiritus sumit et multo acrius quam 

 priores Ecclesiae principes illud regere imperio popidos tuetur, hi vires 

 bellis sacris excitatas accensosque animos in soporem delabi non sinunt. 

 Quaecumque illorum bellorum vel tempore vel opportunitate in lucem pro- 

 deunt , haec eos vehementer movent. Incrementa mercaturae , urbium in- 

 valescentium vigor, excitatum iuris Romani studium in sentiendi cogitan- 

 dique ratione multum commutationis et emendationis afferunt. lam tutelae 

 fundamenta nonnihil subruuntur. Gravius tarnen iis nocetur, ex quo, 

 revocatis literis antiquis, optimi quique ad hanc cognitionis lucem emer- 

 gunt, quae ipsa Codicis sacri intelligentiae prodest. Mox vitia Ecclesiae 

 in dies apparent magis et aegrius feruntur. Multorum ingenia animique 

 praesenti rerum sacrarum ratione parum delectantur. Turn opportunitate 

 data, ea prodit sacrorum commutatio, qua, licet haud probata ab omni- 

 bus, ingens tamen Europae pars ex hierarchica ratione ad politicam con- 

 ditionem procedit. Sic populi veterum, in multis dissimiles, similes in eo 

 sunt, quod naturae convenienter aetatem suam sacram percurrunt, ante- 

 quam ad civilis societatis libertatem perveniant. 



Hoc autem locoposttos, quo iam porro tendentes contemplamur ? Quaestio 

 eo gravior est, quoniam inde a COLUMBI et VASCONIS DE GAMA itineribus 

 maius paratur, in quo gentium cultiorum vires se exserant, theatrum et 

 in ipsa Europa paullatim omnes fere paries varia iunguntur rationum ne- 

 cessitudine. Quid igitur omnium maxime conspicimus? Studia dicunt 

 aequalitatis in Europaeorum potentia stabiliendae , porro efficacissimam in 

 rebus gentium vim primurft sacrorum commutationis, turn mercaturae et 

 coloniarum. Non nego, haec iure commemorari. Verumtamen aut fallor, 



17 



