R A T I 0. 127 



separatis deest et , ut philosophorum in Graecia , sic Romae iurisconsultorum 

 insignis oritur existimatio: apud Orientales arctissima necessitudo familiae 

 et tribus cuiusque finibus continetur , apud Graecos et Romanes eadem hos 

 fines egressa, ipsam complectitiir civitatem: illis grandia et magnifica pla- 

 cent, Graeci amore pulchri praestant, cuius vim nativam Romani, ad 

 agendum aptiores quarn ad inveniendum, nulla arte assequuntur, sed hi 

 turn ea, quae Graecorum consuetudini accepta referunt, turn vero quae- 

 cumque digna censent, in quibus ipsi elaborent, latius etiam quam illi 

 sua post ALEXANDRUM Macedonem dispergunt et magnam orbis terrarum 

 partem communi vinculo coniungunt. Omnium antiquitatis populorum 

 communis est servitus. Bello capti, ex ancillis nati emtique res sunt, 

 quarum domini si non semper potestate abutuntur sive lenioris ipsi indolis 

 sive vernis suis vel utilissimo cuique servo parcentes, parum euro, sed, ut 

 instituta Mosaica praetermittam , cogito Atheniensium leges servis non uno 

 modo prospicientes et vero sollennern apud Romanes servorurn manumis- 

 sionern, qua illi in ipsum adeo civium numerum recipiuntur, et Praetorem 

 cogito, custodem aequitatis, illam tuentem libertatem, quae facto domini, 

 non vero iure nititur, et limites volo, quibus ea ipsa potestas sub Impe- 

 ratoribus circumscribitur. Haec utrum nomine tantum differunt et eius- 

 dem conditionis formae sunt variae, an vero indicia sunt multiplicis per 

 seculorum cursura ad meliorem conclitionem progressionis? Hanc rnultum a 

 perfectione abesse, quis negat? Ubi cultissimae gentes peregrines onmes 

 despiciunt et in civitatibus suis multos inferiore loco positos negligunt et 

 religionem parum referunt ad virtutis amorem in animo suscitandum et 

 alendum , ibi sane multum est , quod improbes , multumque deest , in quo 

 civitatum robur positum esse constat. Haec autem vitia non fugerunt 

 doctissimum Patrum , CLEMENTEM Alexandrinum , qui tamen , philosophia , 

 inquit, sic Graecos, ut lex Hebraeos, instituendo ad CHRISTUM duxit *). 

 Et niemorabilis est illorum Imperatoris DIOCLETIANI aequalium senteutia, 

 qui prae veterum sacrorum amore Tullianos de Natura Deorum libros 

 aversabantur dicebantque adeo, oportere statui per Senatum, ut haec 

 scripta abolerentur, quibus Christiana religio comprolarctur et vetustatis 



*) Strom. I. 282, 



