R A T I 0. 121 



Ante tamen quam hue pergo, duplici mihi opus est cautione: altera, 

 ne quis putet, me doctrinam commendaturum esse ab utilitate, quam in- 

 signium in utramque partem exemplorum cognitio affert. Quamquam enim 

 efficacem illam his exemplis esse ad studium virtutis dubio caret, ipsaque 

 apte i. e. loco et tempore allata generosam indolem aut saluberrimo dolore 

 pungunt aut mirum in modum incendunt, hie tamen minus MILTIADIS 

 tropaeum euro, quod THEMISTOCLEM dormire non sivit, quam earn cogito 

 huius doctrinae ubertatem, qua, principis tragieorum Graecorum instar, 

 quum tacet de virtute, clamat. Altera cautio haec est: si quis probat 

 huius utilitatis rationem non haberi, improbat autem omnem utilitatis spe- 

 ciem , quippe qua doctrinae non propter se colantur , sciat velim , mihi 

 quidem doctriuas non ancillarum loco esse, sed, quemadmodum olim prae- 

 clari Botanici verbis expressi, videri eas honorem postulare plane regium, 

 ut se ipsae praebeant generis humani ministras. Hos scopulos praetervectus , 

 reliquum prospicio Orationis cursum ; quern quum celeriter confici cupiatis , 

 videndum est, ne singulis locis adeundis commorari in celebrioribus baud 

 liceat. Itaque multa praeteriens, statim illuc tendo, quo prudentissimi 

 viri saepe oculos convertunt. 



Intelligo singularem et paene omnium hac aetate communem rerum 

 publicarum curam, porro quaestionem de generis humani progressione , 

 denique viam et praesidia rite, i. e. natura humana digne, progrediendi. 

 In singulis quodnam sit Historiologiae momentum, indicare conabor. 



Ac primum quidem ingentem cogito eorum numerum, qui se rebus 

 publicis immiscent. Prae his , causarum patroni omnino pauei sunt. Ecquis 

 enim civium ordo suis non gloriatur politicis viris, qui vel rem publicam 

 capessere gestiunt vel sua ei praesto esse prudentia. Non Athenis ARISTO- 

 PHANIS aetate flagrantius studium fuit gravissimas civitatis res procurandi. 

 Romae illud ante GRACCHOS aliquanto moderatius fuit, cuius quippe cives 

 minus alacres, etsi probaverant clades a Tribunis PL Senatui illatas, Se- 

 natum tamen rerum gerendarum peritia ceteris praestare iudicabant. Nune 

 autem temporum fervor et agitatio hanc vim habet, ut religiosissimi ho- 

 mines suum esse putent civitati quovis modo prodesse. Neque subito et 

 caeco impetu hue abripiuntur; plurimi certe eo accedunt perpensis novo- 



16 



