R A T I 0. 89 



temporuin , legum codicem esse condendum, qui totius iuris, civilis, in- 

 quam, mercatorii, poenalis ambitum complecteretur et intra biennium 

 esset promulgandus , sed non ita facile huic voto satisfiebat. Ex variis 

 autera patriae regionibus convocati fuerunt, qui de condendis legibus age- 

 rent iurisconsulti ; quid mirum , si quisque suae provinciae iura potissimum 

 in codicem recipienda censeret? Novum aliquod iuris systema e discre- 

 pantibus dissimilibusque placitis erat coinponendum ; quid mirum , si iuris 

 doctrinam, veram illam non fucatam philosophiam , arbitrum adhibendum 

 censuerint illi, qui non imitandos unice esse Franco-Gallos , sed probabilem 

 legem , nostratium moribus accommodatam , scribeiidam arbitrarentur ? Quid 

 multa? Quaestio utrum una an foederata magis placeret respublica, an- 

 cipiti eventu agitata, novarum legum parum populare studium, NAPOLEON 

 legislator non Franciae tantum sed generis humani fere salutatus, denique 

 LUDOVICUS, eius frater, ad regium imperium turpiter evectus, haec omnia 

 quominus perferri et absolvi possent hae leges, facile prohibuerunt. 



Nota sunt quae mox insecuta sunt. Novus rex, ut in civilibus rebus 

 subsistam, codice Napoleontico tanquam exemplo utendum censuit; 

 praeclari vero , quorum opera usus est , iurisconsulti , pro moribus patriis 

 codicem ilium emendantes et supplentes, legem iuris civilis condiderunt 

 suis laudibus non defraudandam ; sed mox intra biennium NAPOLEON 

 regiones nostras suae ditioni adiecit, ipsosque codices Francicos, cum legi- 

 bus et senatusconsultis et decretis bene multis, patriae, ut pro lege 

 valerent , imposuit , quo factum , ut pristinum vere patrium ius tantum 

 non omne interiret! 



Sed , ecce , intra triennium nova rerum conversio ! In libertatem se 

 vindicat patria; Belgii foederati princeps salutatur GUILIELMUS Arausiacus, 

 mox dignitate regia ornandus. Scribendi codicis nova exoritur et oppor- 

 tunitas et necessitas adeo. Sed quantum in modum iam auctae sunt diffi- 

 cultates! Tarn non agitatur unice quaestio: praeferendumne^ius vel Hol- 

 landicum , vel Frisicum , vel Gelricum ; sed accedit nova quaestio : placeret- 

 ne componi leges proprias , an describi leges Franco-Gallicas. Meministis 

 quantopere laboraverit in hoc rerum discrimine KEMPERUS , dignissimus 

 ille CRASSI discipulus, qui eiusdem causae in primo legislatorio concilio 

 pritnarius fuerat patronus. Vix auctoritate regia fretus collegis ut leges 



12 



