88 I. VAH\LL 



Qaod dixi de singulis provinciis, id valet etiam de diversis praecipu- 

 arum provinciarum communitatibus. Dici adeo vix potest, quanta in 

 Hollandia maxime exstiterit iurium diversitas, quandoquidem proprii iuris 

 condendi privilegium , quod olim antiquioribus et potentioribus communi- 

 tatibus concessum erat, iam ab aliis etiam usurpabatur; magis autem ma- 

 gisque in lege, communis quaedam ipsius, seu civitatis, seu communitatis , 

 agnoscebatur sponsio. Quo factum , ut suis legibus haud ita multis ipsa 

 Hollandiae uteretur provincia, sed mox suas propriasque obtinerent non 

 tantum oppida complura , sed etiam universitates atque collegia ferine 

 singula. Profecto nisi de iuris civilis capitibus bene multis mores con- 

 spirassent atque corpus iuris Romani agnitum fuisset tanquam ius subsi- 

 diarium, exstinctum prorsus et obsoletum in patria nostra fuisset commune 

 aliquod Belgii foederati ius! 



Quodsi primis post conditam novam rempublicam temporibus vestigia 

 CAROU V eatenus secuti sunt patres nostri, ut de nonnullis iuris capiti- 

 bus , iis maxime quae cum novo rerum ordine cohaererent , novas leges 

 condiderint provinciales , de redigendo provinciali iure in artis formam , 

 de colligendis describendisque legibus ipsis, facta quidem subinde quae- 

 darn apud ordines fuit mentio, sed serio eiusmodi opus in Hollandia num- 

 quanr fuit susceptum, in ceteris autem provinciis, qui generaliori ute- 

 bantur provinciali iure, minus adeo erat necessarium. 



Erat igitur haec fere conditio iuris nostri, cum sub finem superioris 

 saeculi e rerum politicarum conversione exsisteret respublica, Batava quae 

 dicebatur, cum Frisica vel Hollandica, Gelrica vel Traiectina sine invidia 

 appellari non posset. Ut in republica Francorum, ita in nostra quoque 

 unus legum codex videbatur condendus. Sed non erat in hac, ut in ilia, 

 una quaedam longe potentissima civitas, cuius bene nota satisque recte 

 conscripta et tainquarn ius subsidiarium agnita consuetudo in novo codice 

 magna pro parte deseriberetur. Neque aderant nobis nobilioris alicuius 

 iurisconsulti scripta, quae, ut POTHIERII scriptis in Gallia contigit, ita in 

 nostros usus converteremus , ut e commentatore textum ipsum legis con- 

 stitueremus. Facile itaque praescribi poterat in lege fundamental! eorum 



