ORA-TIO. 13 



catura florere, res ipsa docet. Tune temporis autem ad culmen adductam 

 earn fuisse testantur omnes aequales , tam extranei quam cives , quin testata 

 est ipsa ea aetate gentium invidia, quae Rempublicam nostram excidio 

 voverat. Prae caeteris omnibus fortasse TEMFLIUS Batavorum mercaturara 

 celebrat. Constat (inquit) 22 ) inter rei peritos , nullibi terrarum neque hodie , 

 nee post hominum memoriam esse regionem , quae tam vasto polleat commer- 

 ciorum ambitu quam angustus iste tractus quatuor provinciarum maritimarum. 

 Quin existimantur hae solae plures possidere naves quam tota reliqua Eu- 

 ropa. Singulae urbes propria sua negotia vindicasse videntur et perpetuo 

 nitendo ad summum fastigium evexisse. Hanc autem mercaturae in.Hol- 

 landia amplitudinem magis tribuit 23 ) civium virtutibus, probitati , industriae , 

 parcimoniae , et magistratuum curis indefessis, et civitatis legibus aequis, 

 et vectigalibus moderatis, quam locorum opportunitati. Imo contendit, 

 nee immerito, ipsam Angliam longe commodiorem esse navigation! quam 

 Hollandiam. Nullos fere proprios haec habet proventus qui exportentur, 

 praeter caseum et figlina a4 ) ; nullum facilem portum. Vexant oras per maxi- 

 mam anni partem cauri procellosi, ostia arenis obstruentes, dum contra 

 Eurus Britanniae placide afflat, coelo pelagoque serenis, unde factum puto 

 (inquit) ut tot tamque alti et capaces portus in hac pateant et vix ulli 

 in Gallicis et Belgicis maris Germanici ripis 25 ). Mox aspera hiems in Hol- 

 landia per duos tresve menses quotannis glacie claudit aquas, dum raro 

 admodum Angliae portus ea obstruantur 26 ). Quin ipsius Amstelodami , quod 

 gloriatur spoliis Lisboae et Antverpiae, videtur esse omnium importunissi- 

 mus portus, quippe ad quern vada aditum obstipant nisi exonerentur 

 ante naves, commeatum per sinuosum mare Flevum periculosiorem red- 

 dentia ipso a Tessela in Hispaniam navigio 27 ). 



Quo facile apparet (sic hunc locum absolvit) , non portus allicere mer- 

 caturam, sed mercaturam implere et amplificare portum. Nee Hollandia 

 excrevit naturae beneficio sed industriae suae viribus; extera quaeque com- 

 moda elaborans et exornans; tamquam commune Europae emporium undi- 

 que recipiens et quaquaversum divendens quaequae venalia desiderantur; 

 vecturam faciens per omnem orbem terrarum. 



Sed huic praeconio subiungit admonitionem qualis et hodie subinde 

 auditur, etsi nos certe experientia meliora docuerit. Veretur enim, ne 



