R A T I 0. 165 



naturae scrutator! affirmationem aut negationem huius rei ab eius studiis 

 esse alienam, non ideo concedimus id ab homine cogitari non posse, aut 

 opinionem esse absurdam. 



Naturae leges re vera existere a priori demonstrari non potest, idemque 

 affirrnari debet de materiae facultatibus ; nexus inter utrasque multis nomi- 

 nibus obscurus dicendus est: illas certe in his fundatas esse ex nostra 

 observatione certo demonstrari non potest. Mundi igitur rectorem, qui 

 quemadmodum materiera creaverit, etiam naturae legum constantiarn per- 

 petuam, quam necessariam esse observatio docere numquam potest, sta- 

 biliverit, sumere, non solum licitum est, sed etiam, ut id faciamus, cogi- 

 mur. Sapientia igitur sempiterna, quae leges, secundum quas omnia in 

 rerum natura corporea fiunt, servat, non est res quaedam imaginaria, sed 

 quae necessario ex disciplina naturali ipsa profluat; //Mundus", inquit 

 OERSTEDT, a regitur a sapientia sempiterna , quae actiones suas nobis prodit 

 forma legum naturae constantium, immutabilium." 



r/Materia vero sempiterna est, immortalis, ea unica res est nobis co- 

 gnita, quae non pereat." En! hoc porro nos decent. 



Materiem vero semper fuisse aut semper fore ipsa observatione sciri 

 non potest; ipsi enim observatores , ut id fieret, sempiterni esse deberent 

 quod quidem de singulis affirmari non potest, sed neque de omnibus, 

 quos naturam observavisse audivimus, coniunctis; nam naturae observatio, 

 quae scriptis sit prodita, per pauca tantum saecula facta est. 



Materies vero, ita ratiocinantur nonnulli, semper fuerit necesse 

 est , quia materiem et vires a se seiunctas nobis repraesentare non possumus ; 

 quia, si materies creata esset, ante materiae ortum vires creatrices per se 

 constantes sine materie sumimus, quod incongruum est, quia sumto nihilo, 

 id est quiete , non convenit fingere facultatem exstare creatricem , quae ipsa 

 esse nequit, quin agat, id est, quin aliquid efficiat, seu creet. 



Id profecto concedendum est, nos, utpote qui homines simus, non 

 nobis mente informare posse notiones de rebus, quae intellectual hominis 

 superant. Sed licetne ideo negare eiusmodi res re vera existere? Licetne 

 negare rem, si sine praeiudicata opinione considerantibus necessitas eius 

 sponte se nobis obfert? Quodsi enim cum iis ponamus materiem omni 

 tempore fuisse, difficultatem in alium locum transferimus, non tollimus 



