R A T I 0. 175 



mus, num forte contemplatio psychicarum functionum ipsarum rem magis 

 illustrare posset ; sed responsio ad hanc quaestionem , quae opinionem de 

 psyche per se constante multum confirmaret, posita est extra limites, intra 

 quos me continere decrevi. Superest ut brevi dicam de effectu, quern 

 philosophia ilia si latius serpat in generis humani societatem ederet; quern 

 quidem noxium fore iam antea dixi. 



Non opus est ut psychologiam illorum, quatenus de ea exposuerunt, 

 tradam. Unum quid caput rei est, ubi de istius doctrinae efficacia loqui- 

 mur, nempe omnem actionem psychicam non esse, nisi actionem mu- 

 tuam materierum necessitate coactarum et ex legibus chemicis et physicis 

 pendentium. Brevi: homo machina est, licet machina sentiens, idearum 

 suarum conscia, cogitans, sed machina tamen, quae a rebus internis pa- 

 riter et externis ita dependet et ab his regitur, ut arbitrii, quod liberum 

 vocare solemus, in homine et voluntatis ne vestigium quidem relinquatur. 

 //Actiones hominum," inquit VOGTIUS, //non sunt nisi effectus nutritionis 

 et materiae mutationis in cerebro, ipso illo, quo quis aliquid agat, rnomento." 



In credita hac necessitate actionis psyches, qua hominis arbitrium, uti 

 ipse VOGTIUS concludit, ab omni culpa vacuum ponitur et sponte sua quid- 

 quam faciendi facultas homini eximitur, ubi cum conscientia sui aliquid 

 agit, sita est, ut plane dicam, pestis huius philosophiae. 



Si naturae necessitas ilia in hac re existeret, si principia prima illius 

 philosophiae vera essent, non liceret loqui de noxia vi huius doctrinae; 

 sed turn quoque res esset et inutilis et supervacanea cum earn defendere, 

 turn earn oppugnare. Utrumque tamen fit, et hoc ipsum ei adversatur; 

 nee minus adversatur interna pugna, quae cernitur in ilia, quum ipso 

 illo ternpore, quo liberam qualemcunque psyches actionem negat, liberta- 

 tein sibi exposcat et libertatis causa scilicet omnem auctoritatem civitatis 

 et ecclesiae oppugnet. Quodsi, uti illi philosophi volunt, homo nulla 

 libertale gaudet, nullo non tempore viribus externis regitur, quocumque 

 nomine eas appellare lubeat. Si singuli homines non sunt, nisi id quod a 

 parentibus , nutricibus , locis , temporibus , acre et eius tempestate , 

 sono et luce, alimento, vestimento emcitur, nemo quisquam alio 

 modo, quarn mutatione facta in actione virium illarum, liberari potest ab 

 ea fide, quam illi superstitionem esse putant. Nee tamen hodierni philo- 



