R E D E V E R I N G. 201 



daardoor zuiver theocratisch werd, evenals hunne geheele geschiedenis eene 

 doorloopende theodicee. 



Zonderde China zich zelf van de overige wereld af , Indie kasten van kas- 

 ten; zagen de Perzen en Israeliten alle andere naties als verworpenen aan: 

 in Aegypte , den priesterstaat bij uitnemendheid , waait ons een ruimere lucht 

 te genioet. Op den kruisweg tusschen Azie, Africa en Europa gelegen, wel 

 waardig de sleutel der geheele wereld te heeten , onderging het bij beurten 

 den invloed van alle drie werelddeelen onder de heerschappij dor semitische 

 Hyksos, der Aethiopiers, der Perzen, der Grieken en ten laatste der Ro- 

 meinen, zoodat het nooit tot het voile besef zijner nationaliteit geraakte 

 en een bont mengsel van tegenstrijdige begrippen en maatschappelijke 

 overgangen. vertoonde. Door rekbaarheid van geest leende Aegypte zich voor- 

 beeldig tot een smeltoven der over de wereld verspreide elementen van be- 

 schaving, sedert onheuglijke tijden tot aan de clagen toe dat Alexandrie als 

 door magnetische kracht de rijke schatten van oostersche en westersche 

 wetenschap en wijsheid in haren schoot vergaderde en verwerkte. Ter- 

 wijl Perzie te midden zijner heerschappij Perzie bleef, ontwikkelde Aegypte 

 zich door vreemde tusschenkomst te midden zijner afhankelijkheid van 

 trap tot trap. Evenals het geographisch half tot Africa, half tot Azie be- 

 hoorde , half uit berg- en vlakland , half uit bouwland en woestijn bestond , 

 half onder, half boven den grond bouwde, goden vereerde half dier half 

 mensch, bij het leven zich den dood, in den dood zich het leven voor 

 oogen stelde, zoo levert Aegypte ook nog anderzins het beeld van een ge- 

 broken geheel. Half was het priester-, half militaire staat; 'tging van 

 landbouvv tot nijverheid, van land- tot zeehandel over; 't bezat een streng 

 kastenstelsel en haalde toch vreemdelingen in, ja was het pelgrimsoord der 

 grieksche wijzen. Aegypte hield het hoogere niet meer onvereenigbaar van 

 het lagere gescheiden, zoo als Perzie en Israel; maar liet het goddelijke in 

 het menschelijke , het menschelijke in het natuurelement versmelten: de 

 voorbode, hoe plomp en ruw dan ook, van de beeldende kunst. Bij al die 

 scherpe contrasten nu lag er over land en volk een last van pijnlijke ge- 

 druktheid, een donkere schaduw en sluijer van doodsche somberheid, aan 

 alle tegenstrijdigheden en symbolen verbonden, omdat de geest er zich niet 

 helder van bewust is. 



26 



"li ';.- ir 



