R E D E V E R I N G. 205 



als twistappel tusschen cle eerzuchtige steden geworpen, splitste Grieken- 

 land in twee onverzoenlijke partijen en verwekte ten laatste den pelopon- 

 nesischen oorlog, een oorlog, evenals de perzische, van zuiver politieke 

 beginselen, gevoerd tusschen de democratie en aristocratic: de eerste ver- 

 tegenwoordigd in den ionischen stam met Athene, de andere in den dori- 

 schen met Sparta aan 't hoofd. Athene bezweek en zocht voor 't noodlottig 

 verlies harer politieke vrijheid troost in een hoogere vrijheid; bij het verval 

 der voorvaderlijke godsdienst en zeden liet ze zich door de wijsbegeerte 

 den spiegel der zedekunde voorhouden en trok zich na 't uitsterven der 

 schoone kunst in de bespiegeling van 't zedelijk schoon terug. Evenals 

 Athene, had Sparta weldra haren tijd gehad en na den vrede van Antal- 

 cidas giug de vrijheid in de gelijkheid onder. De individualiteit , die 

 Griekenland het leven gebracht had, bracht tot het uiterste volgehouden 

 den dood. Thebe's kortstondige hegemonic leverde de grieksche staten een 

 voor een in handen van den sluwen PHILIPPUS van Macedonie, onder 

 wiens zoon ALEXANDER grieksche beschaving tot in 't Oosten hare heer- 

 schappij en te Alexandrie haren wereldzetel vestigde. Dan , allengs verloor 

 zich Griekenlands nationale geest en zelfstandigheid onherstelbaar in de 

 sluipwegen en valstrikken der diplomatic , die in den doolhof van kuiperijen 

 onder de Diadochen ter eene en in de grieksche confederaties ter andere 

 zijde hare eerste leerschool vond en den weg ter overheersching baande aan 

 de Romeinen , die het verstrooide overschot der toenmalige beschaving als 

 eene nalatenschap tot vruchtgebruik overnamen en later vermeerderd ten 

 algemeenen nutte aan de geheele wereld vermaakten. 



Met Rome treedt het proza als albeheerschende macht op het wereld- 

 tooneel , de practische volksindividualiteit , die krachtig eerst in en door 

 zich zelve en onuitputlijk in middelen van dwang en gewekl, zich onweer- 

 staanbaar aan anderen opdringt, vreemde nationaliteiten in de hare ver- 

 zwelgt en zich aldus tot de souvereiniteit verheft. Als geboren krijgs- 

 en staatsman, voor de markt en de legerplaats opgewiegd, zei de Ro- 

 mein de schoone kunst en de vrije natuur vaarwel , om zich zelf en zijne 

 onderworpelingen aan de eentoonige orde van 't werkelijk leven en aan 

 strenge tucht te binden, al zijne gedachten en handelingen, zijn goed en 

 bloed aan het eene onwrikbare doel van den staat en van 't rijk, dat van 



