206 W. H E C K E R 



geslacht tot geslacht als gemeengoed overging, dienstbaar te maken: een 

 trek , die op alle romeinsche karakters denzelfden onveranderlijken stempel 

 drukt. Wist de Griek, als schepper van 't ideaal, in zijne kunstgewroch- 

 ten de schoonste natuur te overtreffen , de Romein met al het talent van 

 wijs overleg en ijzeren volharding wist de ruwste natuur in- en uitwendig 

 te overwinnen , waardoor hij de schepper werd van alle positief recht en 

 practische wetenschap, van krijgs- en legerbouwkunde , van heirbanen en 

 openbare werken , van een nieuw colonisatie- en verdedigingsstelsel. Letter- 

 kunde was een mode- en weeldeartikel voor verfijnde grooten, geen be- 

 hoefte voor 't volk , dat om wapenoefeningen , wedrennen , zwaardvech- 

 tersspelen en dierengevechten 't genot der fraaije kunsten verzaakte. Zich 

 in 't openbaar te doen gelden door daden meer dan door woorden : ziedaar 

 aller leus en tegelijk een oorlogsverklaring aan de geheele wereld. Hun 

 wil was wet , hun wet was recht ; beide drongen ze de vreemde , naties 

 als eene weldaad op en inderdaad, die staatkundige gevangenschap en 

 curateel , ze was voor de toenmalige wereld eene weldaad. Volgens POLYBIUS , 

 STRABO en PUNIUS toch was Rome door de godheid uitverkoreu , om door 

 haar alomvattend gebied de vaneengescheiden en verbrokkelde volken en 

 staten der aarde te verbinden, ze door maatschappelijke orde uit den poel van 

 barbaarschheid op te heffen en door eene taal en eene wet met een hech- 

 ten band te omslingeren , waardoor zij het algemeene vaderland en brand- 

 punt der wereldbeschaving werd. Ja wat meer is, door die onderdrukking 

 zelve maakte Rome de volken langzamerhand wakker en rijp voor de vrij- 

 heid, voor de waarachtige, de zelfbewuste, nationale vrijheid; gelijk dc 

 zucht en behoefte van onderwerping ter eene, die van emancipatie ter an- 

 dere zijde den sleutel geeft tot Rome's in- en uitwendige staatsgeschiedenis. 

 Zelf bij wijze van emancipatie ontstaan , in een hoek van Italic verscho- 

 ven, hernieuwde Rome in den boezem eener enkele stad, door de worste- 

 ling of liever door het politieke tweegevecht van plebejers en patriciers, 

 den kampstrijd van democratic en aristocratic , in Griekenland nog tusschen 

 Athene en Sparta verdeeld: een strijd niet meer van stammen alleen, 

 maar van standen, niet alleen op staats-, maar ook op godsdienstig , 

 maatschappelijk en familieterrein. In stelselmatige oppositie en als in 

 slagorde ontwringt het plebs zijne even hardnekkige tegenpartij voet voor 



