212 W. H E C K E R 



reddeloozen en radeloozen toestand hunner gesmaldeelde landen. De ure 

 der aristocratic had geslagen , die van 't absolutisme , den voorlooper der 

 constitutionele monarchic, brak aan. Tegenover de ridderschap werd de 

 middelstand van poorters en dorpers opgebeurd, de eenheid van staat be- 

 vestigd, terwijl de koninklijke macht door staande legers en machiavellis- 

 tische staatssofismen , in Spanje ook door de inquisitie , gerugsteund , tot 

 eene ongekende hoogte het hoofd opstak, vooral sedert de dagen van HEN- 

 DRIK VII van Engeland, LODEWIJK XI van Frankrijk, FERDINAND den 

 Katholieke van Spanje, JOHAN II van Portugal. 



Te gevaarlijker voor de nationale vrijheid der volken werd mettertijd die 

 absolute monarchic door hare heerschzuchtige veroveringsplannen. Spanje 

 trad in verbond met Rome op, om het kerkelijk en wereldlijk absolutisme 

 van vroeger eeuw te doen herleven, in een laatsten strijd der roornsch- 

 katholieke tegen de germaansch-protestantsche volkeren, Rome tegen de 

 reformatie, Spanje bij beurten tegen Duitschland, de Nederlanden, Frank- 

 rijk en Engeland. Spanje en Rome , die een graf kleed over al de christen- 

 naties wilden slaan om zelve in een graf te eindigen , bezweken en moesten 

 wel bezwijken voor de kracht en overmacht der nationale zelfstandigheid , 

 der algemeene beschaving en verlichting , van wereldhandel en volksnijver- 

 heid, die op den nieuwen tijd den stempel van echten adeldorn drukken. 

 Sedert ook riep de als recht erkende individualiteit der jeuropesche staten , 

 tot schut en schema tegen willekeurige en onwettige aanranding, het poli- 

 tick evenwicht en de coalitieoorlogen te voorschijn en blijke er al soms 

 nog niets schommelender dan de politieke evenaar en niets wrakker dan 

 het aangenomen statenstelsel , toch is er meer dan de woorden alleen ge- 

 vonden; 'tis eene behoefte, eene overtuiging en stemme des tijds die er 

 luide in spreekt. 



Was door de reformatie de vrije gedachte en de wetenschap herboren; 

 herleefde de rnaatschappij door al meer en meer de hierarchic en feodale 

 ridderschap met hare lijfeigenschap van ligchaam en geest af te zweeren 

 en af te sterven: de burgerlijke gelijkheid werd ten laatste, na 't voorspel 

 van den noordamericaanschen vrijheidsoorlog , door 't absolutisme zelf zijns 

 ondanks in 't leven geroepen. Door in een eedgespan met adel en gees- 

 telijkheid alle rechten te vertrappen, alle wetten en goede zeden te verza- 



