, R A T I 0. 225 



fruebantur. Pueri lam ducibus CORDERIO et ERASMO Latine exprimere 

 diseebant quae ilia aetas maxime curat; adolescentes quae legebant, erant 

 Latina; viri cum.iis, quorum iudicia unice cordi illis erant, quorum con- 

 suetudine magis etiam quam suorum hominum delectabantur , per linguam 

 Latinam usuni habebant et familiaritatem. Testantur erebrae doctorum 

 virorum migrationes, quas nemo turn gravabatur, si bonas artes in exteris 

 discere aut profiteri posset, testantur SCALIGERI, LIPSII, Vossn, aliorum 

 epistolae, quam frequens commercium viros remotissimos inter se concilia- 

 verit. Multi exteri Academias nostras frequentabant , a nobis exteri ad 

 summos honores vocabantur, si maiori cum etnolumento quam nostri ho- 

 mines studiorum duces esse possent. Inde magna pars philologorum , qui 

 suam gloriam cum nostra copulantes nomen Batavum per totam Europam 

 laude cumulaverunt , peregre oriundi erant. IOSEPHUS SCALIGER patria 

 Gallus, WYTTENBACHIUS Helvetus fuit; Germania nobis misit IOHANNEM 

 FREDERICUM GRONOVIUM, GRAEVIUM, RUHNKENIUM. Hi igitur omnes suae 

 linguae paene obliviscebantur , eratque iis Latina pro patria. Quod si qui 

 minore erant peritia, tamen facile tantam sibi sermonis illius parabant fa- 

 cultatem , ut de iis rebus , quae in disceptationem doctorum veniunt , co- 

 piose possent aut apte ad intelligendum exponere. 



At quantopere nunc haec mutata sunt! Magni facimus etiam nunc 

 cuiuscunque nationis homines de doctrinis bene meritos, et summorum in- 

 geniorum excellentia nuraquam non illecebris suis admirationem et amici- 

 tiam invitabit. Sed tamen facile nunc, etiam in doctis ipsis et libris,quos 

 publici iuris faciunt, proprium nationum, quarum sunt, ingenium perspi- 

 citur, Germanorum severa gra vitas, Gallorum levis dulcedo. Quae univer- 

 sitates olim sui iuris et quasi extra civium communionem erant collocatae, 

 nunc a civitate pendent, eiusque usibus inserviunt. Ex quo litteris anti- 

 quis succreverant recentiores , et humanitas latius sparsa homines etiam 

 de populo munere suo beaverat, moresque et instituta et studia Germano- 

 rum populorum temporis diuturnitate emendata materiem praebuerant di- 

 gnam, in qua surnma ingenia elaborarent, fieri non poterat, quin eruditi 

 aliquatenus se popularium studiis accommodarent , ut non solum doctis sed 

 excultis etiam cuiusvis ordinis hominibus prodesse conarentur. Non satis 

 erat Latine scire, postquam indocti quoque qui olim fuerant habiti, quod 



29 



