R A T I 0. 235 



dineni describant, mnlta habent, quae non tam sunt sui quam omnis 

 temporis et populi; humane qui sentit, etiamsi parura in antiquam vitatn 

 se insinuaverit , haec comprobet necesse est. 



Et vero habet hoc historia Romana, ut multo facilius ad ilia tempora 

 cogitatione redeas, quia Romanorum una est civitas multo magis sui 

 similis et cognita, quam multae variaeque civitates, per quas Graeca natio 

 sparsa fuit. Prope ab ortu rerum Romanarum usque ad imperium con- 

 stitutum civitas in uno consilio perseverat. In Samnitico bello et in Pu- 

 nicis eandem illam magnanimitatem et pietatem nullis periculis succurnben- 

 tem animadvertas , quae neque cum libertate amissa statim exstinguitur , 

 et quasi conscia muneris cuiusdam sibi divinitus itnpositi imperium in 

 remotas extendit oras , cui nihil nisi terminus mundi obsistit. Juris aequi- 

 tatisque norma constans; regiminis autem forma, sensim ilia temporibus 

 accommodata , multa tamen retinet antiquitatis vocabula et instituta. Eadem- 

 que similitudine lingua Latina paulatim sane conformata est et efficta ad 

 exemplar Graecorum, multo tamen minorem habet temporum et dialecto- 

 rum varietatem. Quibus si addideris, quod Romanorum cultus et huma- 

 nitas multo nos propius attingunt et in vita et linguis populorum Germa- 

 norum multo altiores radices egerunt, quam Graecorum, intelligetur, spero, 

 eos, qui vitae tabernaculum in litteris non ponant, aliquamdiu in Latio 

 non minore cum fructu quam in Attica habitaturos. 



Ostendi, AA. , quum de linguae Latinae hodierno usu disserebam, non 

 iam Latinos auctores eo consilio legendos esse, ut facultas Latine scribendi 

 et loquendi paretur; e contrario exercitatio scribendi ad intelligentiam 

 scriptorum instituenda est. Quod si recte est dictum, habet hanc vim, 

 ut prae CICERONE reliqui non sint negligendi, si qui minus Latinitate 

 commendentur , at ceteroquin sententiis et rerum dispositione egregie pla- 

 ceant. Non est, me iudice, quod CICERONIS opera philosopha TACITI 

 Annalibus anteponantur , nee CICERONIS ipsius Epistolae, quas constat 

 minore axqiflsia scriptas esse, negligantur propter Orationes. Sed non 

 multa verba haec res desiderat. Factum bene in Latinis scriptoribus 

 (magis id quam in Graecis) quod, a TACITO si recesseris, omnes qui 

 materia sententiisque maxime commendentur, optima quoque sunt orationis 

 exemplaria. In TERENTIO (quern propter argumenti tractationem vix poetis 



30* 



