.246 VAN BONEVAL FAURE 



Vos igitur AA. HH. ! benevolentia ac favore me prosequainini dicenteni: 

 de vero Codicum legum civilium pretio. 



De codicum legurn civilium pretio dicturus , non est profecto quod verea- 

 mini, ne rursus vobis mernoratam illam exponam quaestionem, num uni- 

 verse expediat codices condi, nostrane haec aetas tanto labori par sit 

 necne? Gaudemus legum codice, imo nostrum nobis propriutn patriumque 

 contigit conficere codicem, abrogate quern, tristis eheu memoriae! pere- 

 grinorum nobis imposuerat dominatio. 



Itane legum codicum qualiumcunque tandem exsisto jDatronus ? Minime 

 vero! Sed aliud est de re constituenda, aliud quod de re constituta fera- 

 tur iudicium. Quodsi, ubi de re constituenda quaeritur, nostras quisque 

 sequimur partes, omnibus viribus earn promoventes, si profutura, oppu- 

 gnantes, si contra videatur quum semel res constituta est, hoc potius 

 omnium sit propositum ut omni quo possimus studio earn colamus ac 

 tueamur, vitia quidem baud occultantes, verum eo demum consilio in lucem 

 protrahentes, quo citius melius iis afferatur remedium. 



Quaerenti igitur quid verurn illud codicum legum civilium pretium con- 

 stituere videatur, hoc respondeo: codices civiles, nam de his tantummodo 

 dicturus sum, commoda omnino non attulerunt, quae desideraverant et 

 exspectaverant qui codicum condendorum auctores exstiterant atque patroni, 

 iucouimoda autem ab adversariis praevisa magna ex parte pro commodis 

 habenda inque lucro ponenda sunt. 



Quod si cui vestrum inexspectatum quodammodo et mirum videatur , de 

 priori quidem effato, vix dubito AA. , quin adsentientera non habeam, si 

 paullo accuratius mecum inquisiverit, primum in causas, cur codices expe- 

 titi fuerint, delude in systernatis auctorum vel patronorum propositum, 

 denique in ipsorum codicum, quibus utimur, rationem mentemque qua 

 conditi fuerint. 



De causis inter omnes non constat. Scilicet etiam de his inter sese 

 dissentire videntur viri docti, prouti legum codicibus ipsis magis nainusve 

 favent vel adversantur. Sunt autem qui quatuor imprimis codicum confi- 

 ciendorum causas memorent , nimirum : principium ex quo summus impe- 

 rans vel is penes quern legum ferendarum potestas est, unicus iuris auctor, 

 lex unicus iuris fons existimatur; desideratam totius civitatis unitatem; 



