R A T I 0. 253 



ac iudicis munus intersit, ne legislator! delatis quae iudicis sint partes 

 maximum capiant ius et iurisprudentia detrinientum. 



Eandem autem viam secutos esse viros consultissimos quibus patrii, quo 

 utimur, codicis condendi provincia mandata fuerit fusius hie probare ne- 

 cesse quidem non erit. Ipsi non tantum pluribus locis easdem professi 

 sunt sententias verum ipse etiam codex illud satis superque ostendit , modo 

 vel levem eius cum codice Francico instituas comparationem. 



Sic profecto de operaria ac quasi mechanica iudici imponenda legum 

 applicatione quaestio amplius esse nequit neque doctrinae auxilium parvi 

 aestimatur. Agnoscitur imo requiritur, tarn in applicando et explicando 

 quam in supplendo codice, doctnnae auctoritas, quum contra codicum con- 

 dendorum patroni hoc ipsum illorum cornmodum fore ducerent, ut doctrina 

 ius civile haud indigeret. 



Quodsi vera sunt quae de hoc gravissimo observavi errore , est sane quod 

 magnopere gaudeamus , non illud saltern legum codices nobis attulisse 

 commodum, quod codicum patronis summum ac primarium est visum. 



Videamus iam quo sensu incommoda ab adversariis codicum praevisa 

 magnam partem revera pro commodis habenda vel in lucro ponenda sint. 

 Si autem in hae sententia exponenda Germanorum inprimis lites respexero , 

 non est -quod miremini, quandoquidem ab his demum gravissima incom- 

 moda in lucem prodita sunt, nee tamen ipsius codicis Napoleontici rationem 

 habere neglexerunt. 



Primo autem loco maximum legum codices commodum attulisse censeo 

 propter ipsum illud principium quod, quum codicum condendorum propositum 

 quam maxime illo inniti videretur, fautoribus prae caeteris vitio verterunt 

 adversarii: principium puto, secundum quod omne ius manat ex libero 

 legislatoris arbitrio ideoque omnis doctrina ad solas leges est referenda. 

 Mernineritis enim , A. A., hunc errorem ad maturitatem perduxisse sublimem 

 illam a celeberrimo SAVINIO expositam et explicatam imo denuo quasi 

 revelatam veritatem, quae ius non hominum esse inventum sed temporis 

 opus esse docet, et cum ipso populo natum sese uti populum explicuisse. 



At forte quis obiiciat: nonne ipsius illius veritatis necessariam SAVINIUS 

 probare studuit esse consequentiam nostram hauc aetatem legum coclicibus 



