186 W. H E C K E R 



boven alle schepselen; zij toch is 't, die in hem behoefte en gevoel van 

 behoefte wekt : de bron , waaruit al zijne neigingen en driften ontspringen 

 en opwellen. Die behoefte plaatst hem tusschen de natuur en God, tus- 

 schen het absoluut eindige en het absoluut oneindige, waardoor hij tot het 

 rijk der beperkte zinlijkheid zoowel als tot dat der vrije gedachte behoort. 

 Geboren als kind der natuur, onbewust van goed en kwaad, voor zich 

 zelven verborgen, moet hij opgroeijen en herboren worden tot een kind 

 des geestes, om met helder besef, uit voile overtuiging, met vrijen wil te 

 kiezen tusschen goed en kwaad, zal hij in waarheid mensch kunnen heeten, 

 een waardig evenbeeld Gods. Die geest is de stem , de openbaring Gods 

 in ons ; maar moet , als van zijne windselen en zwachtelen ontdaan , tot 

 zelf bewustheid , tot zelfkennis, tot voile rijpheid en vrij gebruik zijner 

 krachten en vermogens geleid en voorbereid worden door buiten zich zel- 

 ven in de werkelijkheid te treden , door zich al handelende aan zich zelven 

 en anderen te openbaren, door zich trapswijze te ontwikkelen en te her- 

 scheppen als 't ware. Langs welke wegen, door welke middelen bereikt 

 de geest dit doel? Aan hem zelven is 't overgelaten, om deze zijne verhe- 

 venste behoefte overeenkomstig zijn eigen natuur te bevredigen; met zijn 

 onuitwischbaren trek naar zelfstandigheid en vrijheid baant hij zich de we- 

 gen, kiest hij zich de hulpmiddelen , schept hij de vormen, die hem van 

 den laagsten tot den hoogsten trap, van het leven in de natuur tot het 

 leven in God, regelmatig verheffen. Wei ons dat hij het kan, maar meer 

 nog dat hij het moet! Van daar immers de dringende noodwendigheid 

 van gemeenschap en zamenleving van menschen met menschen als na- 

 tuurgenooten en tot eene bestemming geroepen, wier ingeschapen vermo- 

 gens blijven sluimeren, verkwijnen en wegsterven, tenzij ze in de wereld, 

 onder en dodr, met en voor menschen, hunne oefenschool, hun worstelperk 

 en schouwtooneel zoeken en vinden. In verschillende toestanden en trap- 

 pen , onder ongelijke omstandigheden en uitwerkselen , onafscheidelijk van 

 plaats en tijd, bestaat die heilzame verbindtenis , die zich nergens ter we- 

 reld verloochent of uitroeijen laat. 



Het geheele leven van een iegelijk onzer eh van ons geslacht omstren- 

 gelt zij in drie vormen of kringen, die elkaar wederkeerig verwijden en 

 voltooijen : het huisgezin , de maatschappij , de staat. Om duurzaamheid en 



