188 W. H E C K E R 



Het huisgezin, de vruchtbare moeder van steden en staten, de vreed: 

 zame kweek- en oefenplaats der grootste aller deugden, verbindt als een 

 microcosmus in zijn gesloten kring met een door de natuur zelve gelegden 

 knoop alien en aller belang, aller bezit en eigendom tot een ondeelbaar 

 geheel en volbrengt zijne schoonste taak in de opvoeding , die het jongere 

 geslacht als een oogst voor de toekomst kweekt en ze tot zelfstandige leden 

 der maatschappij , tot stichters van nieuwe huisgezinnen opleidt. 



Die maatschappij, de milde voedster van beschaving en verlichting, de 

 rijke bronaar van volksgeluk en levensgenot , het ruime veld voor de krach- 

 ten van ligchaam en geest, verbindt hare leden als bij stilzwijgende over- 

 eenkomst, onder de hoede van wet en recht, ter beveiliging van huis en 

 haard, van persoon en bezit, tot eene betrekkelijke , naar hunne persoon- 

 lijke belangen berekende eenheid en gelijkheid. De ontelbare behoeften, 

 de velerlei nooddruft in de zamenleving scheppen den arbeid, het leven- 

 wekkend beginsel der maatschappij, den waarborg van burgerlijke vrijheid 

 en onafhankelijkheid, den besten toets- en wetsteen voor verstand en ver- 

 nuft, die onder duizenden van handen en duizenden van hoofden verdeeld, 

 door nieuwe vindingen bevrucht en vermenigvuldigd , in oneindige verschei- 

 denheid van takken met telkens vernieuwde frischheid de aderen van 't 

 maatschappelijk ligchaam doorstroomt. Hoe rijker aan behoeften , hoe in- 

 gewikkelder van toestanden en belangen die maatschappij is of wordt, des 

 te onuitputtelijker stof voor den geest tot rustelooze inspanning en werk- 

 zaamheid naar alle zijden! De geest immers, die ze schept, laat zich 

 zelven nooit verlegen, maar wil dan ook nimmer door onnatuurlijke kluis- 

 ters van privilegies en monopolies in zijn vaart gestremd, uit zijn baan 

 gerukt of in zijn rechten gekrenkt zijn. Hier dan vooral het beginsel van 

 vrijheid in hare onafwendbare eischen erkend en gehuldigd ! Aan alien 

 arbeid, landbouw of handel, kunst of wetenschap gelijken rang en gelijke 

 recht gegund en de vrije mededinging, de ziel aller maatschappelijke ont- 

 wikkeling en welvaart , haar vollen loop gelaten ! Dan , onderwerpt de mensch 

 door den arbeid de aan vaste wetten gebonden natuur aan de heerschappij 

 van zijn wil en vrijen geest, hij onderwerpt zich zelf op zijne beurt aan 

 de uitspraken van den zich zelf beheerschenden wil, door wetgeving en 

 rechtspleging. Wet en recht zijn echter ten alien tijde en bij ieder ge- 



