196 W. H E C K E R 



tot vvetenschap , als priesteres der waarheid , die aan geen uiterlijken schijn 

 zich vergaapt, maar tot in de kleinste bijzonderheden afdaalt en tot in de 

 diepste schuilhoeken doordringt, om het eene middel- en brandpunt te vin- 

 den, van waar ze alle als zoovele stralen zich verspreiden, ten einde we 

 door eene juiste kennis van 't voorleden tot de ware kennis van hettegen- 

 woordige en van ons zelve geraken, om aldus een telkens betere toekomst 

 voor te bereiden. Imrners ook de toekonist behoort aan ons en wij aan de 

 toekomst, als leden van het groote gezin dat zich voortzet van eeuw tot 

 eeuw , verbonden door de verwantschap van geest , die geen onderscheid van 

 persoon, van volk of van natie kent, geen afstand van tijd, geen verwijdering 

 van plaats. Geslachten en rijken Vergaan, volken verdwijnenjinaar begrip- 

 pen en beginselen, op waarheid, recht en rede gegrondvest, zijn in zich 

 zelve onvergankelijk en doen uit him zaad een telkens hernieuwden oogst 

 aanrijpen ter vermeerdering en uitbreiding van waarachtig menschengeluk. 

 De waarheid, als het eenigste doel der geschiedenis, brengt haar in 

 zusterlijke verbindtenis met de wijsbegeerte , de wetenschap der waarheid. 

 Bij de behoefte aan dieper onderzoek en bevredigender resultaten heeft zich 

 daaruit na Vico, BOSSUET, VOLTAIRE, MONTESO.UIEU , LESSING, HERDER, 

 maar vooral sedert HEGEL en KRATJSE de zoogenaamde wijsbegeerte der 

 geschiedenis ontwikkeld, eene wetenschap, die nog in hare kindschheid 

 verkeert en , als vrucht van duitschen bodem , in de grillige verscheidenheid 

 zich verliest van speculative stellingen, niet uit de geschiedenis geput en 

 afgeleid, maar er op toegepast en overgedragen. Door zulk eene constructie 

 a priori wordt natuurlijk de geschiedenis uit hare hooge sfeer van objecti- 

 viteit gerukt en aan willekeurige vervalsching prijs gegeven. Zooveel echter 

 schijnt of als resultaat of als fundament dezer bespiegelingen tot zekerheid 

 en vrij algemeene overtuiging gebracht: dat in de rij der eeuwen elke tijd 

 zijn bijzondere waardij bezit; dat alle perioden, hoedanig van aard ook, 

 elkander verwant zijn ; dat ieder volk op zijn bodem en onder zijn hemel 

 worden moest wat het was; dat op het gebied der geschiedenis geen toe- 

 val, nog minder een noodlot heerscht, maar dat volgens eene redelijke wet 

 de omstandigheden en gebeurtenissen zelve elkander voorbereiden , doen 

 rijpen en geboren worden, zoodat geen glas wajter als deus ex machina 

 den val eener staatspartij, geen geweerschot den val eener dynastic ver- 



