100 J. A. C. OUDEMANS 



valt in twee hoofddeelen, het zonnestelsel , waartoe onze aarde behoort, 

 en het overige van het zigtbare heelal. De kennis van beide dezer afdee- 

 lingen moet op waarnemingen berusten, waarnemingen van verschillendeu 

 aard. De weg , waarlangs de kennis van het zonnestelsel allengs meer 

 volmaakt moet worden, is het inzamelen van eene onafgebrokene reeks 

 bepalingen van de schijnbare plaats, die de planeten aan den hemel aan- 

 nemen. De sterrewacht te Greenwich heeft zich reeds meer dan eene 

 eeuw lang deze waarnemingen, verbonden met die op de zon en de rnaan, 

 ten hoofddoel gesteld , en werd in den laatsten tijd krachtdadig door andere 

 sterrewachten , als te Cambridge , Edinburg , Konigsbergen en aan de Kaap 

 bijgestaan. De talrijke kleinere planeetjes , wier ontdekk'ing voornamelijk 

 de laatste 12 jaren hebben opgeleverd, worden geregeld aan de sterre- 

 wachten, zoowel van den eersten als tweeden rang, waargenomen, en nog 

 onlangs is de sterrewacht te Greenwich met twee groote werktuigen verrijkt 

 geworden, waarvau het eene ten doel heeft, zooveel mogelijk waarnemingen 

 op de maan te leveren, terwijl het andere, een meridiaancirkel , door zijne 

 grootte en inrigting voornamelijk daartoe vereischt werd , om ook de kleinste 

 planeetjes in den Meridiaan waar te nemen. 



Eene geheel andere rigting is die, waarin de sterrewacht op de Pulkowa 

 arbeidt. Bij de keuze van haren werkkring werd voornamelijk het doel 

 beoogd, datgene te leveren, waartoe de rijke, en ten deele door STRUVE 

 verbeterde hulpmiddelen alleen haar in staat stelden. De hoogere streken 

 van den hemel werden het hoofdonderwerp , waarmede de Pulkowa zich 

 bezig zoude houden. Waren de sterren onophoudelijk aan hetzelfde punt 

 van den hemel, zoo als haar gewone naam van vaste sterren zou aanduiden, 

 dan waren zij voor de wetenschap van veel minder beteekenis dan thans 

 het geval is. De sterrekunde houdt zich met de physische gesteldheid en 

 de beweging der hernelligchamen bezig; onze kennis van de physische ge- 

 steldheid der sterren zal wel altijd zeer bekrompen blijven, en hadden zij 

 dus in het geheel geene beweging, dan zouden zij slechts als de noodige 

 vaste punten van eenig belang zijn, die de sterrekundige behoeft, om de 

 plaatsen der overige hemelligchamen in betrekking daartoe te bepalen. Maar 

 sedert men , reeds in de vorige eeuw, ontdekt heeft , dat de meeste sterren eene, 

 voor de tegenwoordige hulpmiddelen , reeds na weinige jaren merkbare bewe- 



