102 J. A. C. OUDEMANS 



Paramatta , St. Helena en Madras , hebben door niin of ineer uitgebreidc 

 sterrelijsten kostbare bouwstoffen tot het onderzoek naar de bewegingen 

 der vaste sterren en van ons zonnestelsel geleverd. 



Niet minder belangrijk is het onderzoek naar de bewegingen , die in de 

 zoogenoemde dubbele sterren worden opgemerkt, en de onderzoekingen , 

 betreffende de raadselachtigste voorwerpen des hemels, de sterrehoopen en 

 nevelvlekken. De dubbele sterren, die elk ongetwijfeld uit een paar hemel- 

 ligchamen bestaan, die aan elkanders aantrekking onderworpen zijn, en in 

 hunne beweging volkomen de beweging, der planeten nabootsen , hebben 

 ons reeds geleerd dat in de hoogere streken des hemels die aantrekkings- 

 kracht volgens dezelfde wetten werkt, als in 'ons zonnestelsel. Maar nog. 

 slechts een klein aantal dier stelsels heeft beweging verraden. Het is voor 

 onze kennis van den hemel van het hoogste belang dat de onderzoekingen 

 omtrent die stelsels onafgebroken worden voortgezet. Er is door STRUVE 

 te Dorpat een vaste grondslag gelegd door zijne duizendtallen van hoogst 

 naauwkeurige metingen der dubbelsterren. Er is verder op dit veld steeds 

 voortgearbeid , hoezeer niet altijd met die volharding , die STRUVE , door 

 zijn sterk gestel begunstigd , aan den dag kon leggen. Nogtans , die me- 

 tingen behooren , door de onbegrijpelijke geringheid der bewegingen , die 

 zich in de dubbelsterren verraden , ongetwijfeld tot de teederste werkzaam- 

 heden, die in de praktische sterrekunde verrigt worden, en er worden uit- 

 muntende hulpmiddelen , maar nog meer eene hooge mate van geschiktheid 

 en scherpe zintuigen toe gevorderd , om. metingen te leveren, die de ver- 

 eischte naauwkeurigheid bezitten. Dit is dan ook de reden , waarom betrek- 

 kelijk weinigen zich later op dit veld gewaagd hebben, en de- voornaarnste 

 waarnemers, waaraan men eenige vorderingen hierin te danken heeft, zijn, 

 behalve de beide HERSCHELS en SOUTH, Ma'DLER, OTTO SRUVE en KAISER, 

 terwijl ook eenige verdienstelijke dilettanten , als BISHOP, DAWES , HIND, 

 FLETCHER en DEMBOWSKI uitmuntende metingen geleverd hebben. 



Nog teederder dan deze metingen zijn die , welke ten doel hebben , den 

 afstand der vaste sterren te bepalen. Ik herinner hierbij dat de eerste 

 goed geslaagde bepaling van zulk eenen afstand in het tijdvak valt, dat 

 wij beschouwen , en dat wij haar aan BESSEI, verschuldigd zijn. Voorvvaar 

 eene schoone overwinning. Talrijk zijn dc miskikte pogingen, reeds van* 



